آشنایی با صورت های فلکی ۱ | حَمَل (بره، قوچ)

حَمَل یک صورت فلکی کم نور در منطقةالبروج است. که در بین برج‌های حوت و ثور قرار گرفته است. تنها ستاره‌های آلفا و بتای آن (حمل و شرطان) به راحتی قابل تشخیص هستند، که نشان‌دهنده سر قوچ هستند.
حمل سی‌ و نهمین صورت فلکی آسمان از نظر بزرگی است و ۴۴۱ درجه مربع از آسمان را شامل می‌شود. در ربع اول نیمکره شمالی (NQ1) قرار دارد و می‌توان در عرض‌های جغرافیایی ۹۰+ تا ۶۰- درجه آن را مشاهده کرد. صورت‌های فلکی نهنگ، برساووش، حوت، ثور و مثلث ؛ همسایه‌های حمل هستند.

در ادامه مطلب با علم بازار همراه باشید تا بیشتر این صورت فلکی را مورد بررسی قرار دهیم.

 

نقشه صورت فلکی حمل

نقشه صورت فلکی حمل

ستاره باغ چای (TeeGarden) که در سال ۲۰۰۳ کشف شد در این صورت فلکی قرار دارد. این ستاره یک کوتوله قرمز است که از رده طیفی M6.5 V است و دارای دمای پایین و درخشش کم است. قدر این ستاره ۱۵.۴ می‌باشد، به همین دلیل در گذشته کشف نشده است. ستاره‌شناس‌ها در زمان بررسی و ردگیری سیارک‌ها متوجه ستاره باغ چای شدند.
این ستاره در فاصله ۱۲ سال نوری از خورشید قرار دارد و یکی از همسایگان خورشید محسوب می‌شود.

فریکسوس (Phrixos) و هله (Helle) فرزندان دوقلوی آتاماس (Athamas) و نفله (Nephele) در کنار قوچ افسانه ای

فریکسوس (Phrixos) و هله (Helle) فرزندان دوقلوی آتاماس (Athamas) و نفله (Nephele) در کنار قوچ افسانه ای

افسانه حَمَل

در افسانه‌های اساطیر یونانی آمده است. که فریکسوس (Phrixos) و هله (Helle) فرزندان دوقلوی آتاماس (Athamas) و نفله (Nephele)، پادشاه منطقه بوآتیا و بانوی ابرها بودند. گویا بعد از مرگ همسر پادشاه، او دختر کادمیوس پادشاه منطقه تبس را به همسری اختیار کرد. اینو (Ino) همسر جدید پادشاه با نفرت شدید همیشه در پی اذیت و آزار این دوقلوها بود. تا آنجا که تصمیم به نابودی آنها گرفت.

Aries Constellation Hamal

Aries Constellation Hamal

می‌گویند اینو با اقداماتش باعث شد که بذر محصولات کشاورزی غیر بارور بشوند و در فصل درو دچار قحطی گردند. پادشاه دو نفر را به معبد دلفی فرستاد تا از راهبه پیتا (Phythia) راه حل مشکل قحطی را بپرسند. اما ملکه اینو هر دو فرستاده را با وعده دروغین راضی کرد تا به پادشاه بگویند تنها راه نجات از قحطی، قربانی کردن یکی از دو فرزندش در معبد زئوس است.
در نهایت پادشاه، زیر فشار معبدیان و … راضی به قربانی کردن فرزندان خود می‌شود. اما در زمانی که قرار بود این کار انجام شود، از سوی هرمس قوچی به سمت زمین فرستاده می‌شود که پشم آن از طلا بوده و دو کودک را بر پشت خود از آنجا خارج می‌کند.

هله و فریکسوس هله و فریکسوس بر پشت قوچ زرین
می‌گویند هله در میانه راه در جایی میان دریای سیاه مدیترانه، از پشت قوچ می‌افتد و غرق می‌شود. اما قوچ به همراه فریکسوس به دورترین سرزمین جهان یعنی کولخیس می‌روند.

هله در حال غرق شدن در دریا
در بعضی نسخه‌ها آمده است که پادشاه کولخیس و در بعضی دیگر آمده است که فریکسوس قوچ را قربانی کرده و پشم زرین آن را بر درخت قرار داده‌اند و اژدهایی از آن محافظت می‌کرد، تا اینکه یکی از دریا نوردان یونانی آن را به یونان بازگردانید.
بابلیان، یونانیان، ایرانیان و مصریان همگی در مورد نام حمل برای این صورت فلکی هم‌عقیده‌اند.

جیسون در حال بازگرداندن پشم زرین به یونان

ستاره‌های حَمَل

آلفا-حمل پر نور ترین ستاره صورت فلکی حمل و ۴۸مین ستاره پر نور آسمان شب است.
برای رصد با چشم غیر مسلح و دوربین دوچشمی آلفا-حمل را به صورت نقطه‌ای با قطر ۰٫۰۰۶۸۰″ ثانیه قوسی (عرض یک سکه در فاصله ۶۰ کیلومتری) است. اما این ستاره ۵۵ بار درخشان تر و ۵ برابر سنگین‌تر از خورشید است. برای یک ستاره که ۶۶ سال نوری از منظومه ما دور است بد هم نیست!
حالا نگاهی به بتا-حمل (شَرَطان) بیاندازیم. شَرَطان با قدر ۲.۷ می‌درخشد و در فاصله ۶۰ سال نوری از زمین واقع شده است. در قرن بیستم مشخص شد که شرطان یک دوتایی طیفی با دوره ۱۰۶ روز است. دو ستاره خیلی به یکدیگر نزدیک هستند و نمی توان آنها را به صورت مجزا در تلسکوپ دید. به طور متوسط دو ستاره ۰.۶۴ واحد نجومی با هم فاصله دارند (یعنی ۸۹٪ فاصله زهره از خورشید)، یک ستاره با جرم خورشید (۱.۰۲ برابر خورشید) هر ۱۰۶ روز به دور ستاره‌ای با جرم دو برابر خورشید می‌گردد.

Constellation Aries
حالا اجازه دهید با یک تلسکوپ کوچک به رصد گاما-حمل (المثرتم – Mesarthim) بپردازیم. این ستاره نیز یک دو تایی است که در فاصله ۱۶۴ سال نوری (۵۰ پارسک) قرار دارد. این ستاره یکی از اولین دو تایی‌های کشف شده است که توسط رابرت هوک (Robert Hooke) زمانی که در حال به دنبال یک دنباله‌دار در ۱۶۶۴ بود، کشف شد. جدایی زاویه‌ای بین دو مولفه این سیستم دو تایی حدود ۷.۶ ثانیه قوسی است. که با یک تلسکوپ کوچک قابل تشخیص است. دوره چرخش این دو تایی بیش از ۵۰۰۰ سال است.

 

اجرام اعماق آسمان در صورت فلکی حَمَل

از اجرام اعماق آسمان که در این ناحیه از آسمان قرار دارند می‌توان به کهکشان‌های مارپیچی NGC-772 ، NGC-697 و NGC-972 اشاره کرد.
NGC-772 کهکشان مارپیچی بدون میله‌ای است که در فاصله ۱۳۰ ملیون سال نوری از زمین واقع شده است. قدر ظاهری این جرم ۱۱.۳ است و در جنوب شرقی بتا-جمل قرار دارد. دو ابرنواختر در این کهکشان کشف شده‌اند. NGC-772 یک قمر کهکشانی دارد.

کهکشان NGC-770 هم یک کهکشان ببضوی با قدر ۱۴.۲ ست و مانند یک قمر به گرد کهکشان NGC-772 می‌گردد.

NGC 772- photo Ole Nielsen

NGC 772- photo Ole Nielsen

NGC-1156 یک کهکشان نامنظم و کوتوله با قدر ظاهری ۱۲.۳ که به عنوان یک کهکشان نوع ماژلانی طبقه‌بندی شده است. این کهکشان در شمال غربی دلتا-حمل قرار دارد.

NGC-1156

NGC-1156

NGC 972 یک کهکشان مارپیچی واقع در گوشه شمال صورت فلکی برج حمل است و قدر ظاهری آن ۱۲.۱ است.
NGC 697 کهکشان مارپیچی دیگری در برج حمل، واقع در شمال غرب بتا-حمل است و قدر ظاهری آن ۱۲.۷ می‌باشد.

 

بارش شهابی

صورت فلکی حمل خانه چند بارش شهابی است. بارش شهابی حملی (Arietids) بین ۲۲ ماه مه تا ۶ ژوئن روی می‌دهد و اوج آن در ۷ و ۸ ژوئن (۱۷ و ۱۸ خرداد) است. به دلیل نزدیکی به خورشید (کانون بارش در حدود ۳۰ درجه با خورشید فاصله دارد) برای مشاهده شهاب‌ها باید زمانی که خورشید در پایین افق قرار دارد اقدام به رصد کرد و یا از یک آنتن رادیویی استفاده نمود.
بارش شهابی دلتا-حملی اولین بار در سال ۱۹۵۹ طی آنالیز مدار شهاب‌سنگ‌ها که توسط عکاسی بدست آمده بود، دیده شد. این بارش قابل رویت مرئی است و بین ۸ دسامبر و ۱۳ دسامبر (۱۷ آذر و ۲۲ آذر) روی می‌دهد.
بارش پایزی حملی، در حدود ۷ سپتامبر (۱۶ شهریور) شروع می‌شود و تا ۲۷ اکتبر (۵ آبان) ادامه دارد و اوج آن در حدود ۸ اکتبر (۱۶ مهر) است. در این بارش شهابی به طور متوسط در هر ساعت ۳ تا ۵ شهاب قابل روئیت است.

 

منابع

منبع عکس، منبع عکس، منبع عکس، منبع عکس، منبع عکس، منبع عکس، منبع عکس، منبع عکس، منبع عکس

سید محمد حسین خلیلی

سید محمد حسین خلیلی، دانش‌آموخته کارشناسی رشته فیزیک و دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد مهندسی هسته‌ای است. او از حدود 15 سالگی در گروههای نجومی خرمشهر٬ آبادان٬ اهواز فعالیت داشته است. به فعالیت های آموزشی و ترویجی علاقه مند است و دستی نیز بر آتش طراحی گرافیک دارد.

مطالب مرتبط

۹ دیدگاه‌

  1. محمدحسین خیلی خوشحالم که اولین مطلب از این مجموعه رو هم در سایت داریم. این هم مثل دوره ابتدای نجوم مهدی و راهنمایی برای مسیه ابراهیم، مجموعه خوب و ارزشمندی هست و خروجی خیلی با ارزشی خواهد داشت بعد تکمیلش. 🙂
    فقط تو یه تیکه از مطلب یه عکس گذاشتی که انگار فریکسوس به کمک هله میاد و نمیذاره غرق بشه. بالاخره چی شد؟ غرق شد یا نشد؟! 😮 O.o
    جالبه که در عین اینکه می دونیم افسانه است، ولی واقعا آدم رو درگیر خودش میکنه! 😉

  2. سید محمد حسین خلیلی گفت:

    ممنون محسن جان ، به نظرم اون تصویری که گفتی لحظه غرق شدن هلله ر میخواد نشون بده
    اگه هم فریکسوس تلاشی کرده .. به جایی نرسیده
    چون توی همه نسخه های این افسانه میگن هلله در دریا غرق شده

  3. جالب بود محمد حسین، بخصوص اون قسمت افسانه اش.
    خدا قوت

  4. رحیم مطلبی گفت:

    با سلام
    گویا تعطیلات عید که نبودم مقالات زیادی به سایت اضافه شده
    به دوستان عزیز خسته نباشید و خدا قوت باید گفت که نمیذارن سایت بخوابه

    فقط یه نکته کوچیک تو مقاله هست در قسمت : اجرام اعماق آسمان در صورت فلکی حَمَل

    نوشته شده: NGC-772 کهکشان مارپیچی بدون میله‌ای است که در فاصله ۱۳۰ سال نوری از زمین واقع شده است.
    احتمالا کلمه میلیون در تایپ جا افتاده و فاصله صحیح ۱۳۰ میلیون سال نوری باید باشد

    اما در مورد قسمت افسانه مربوط به این صورت فلکی و واقعه ناراحت کننده افتادن خواهر از پشت قوچ، می خواستم بگم

    اون قوچه که داره زحمت میکشه و پرواز میکنه ، حالا نمیشه یه خورده پایینتر پرواز کنه تا دست برادره به خواهره برسه ؟

    یا احیانا نمیشه با فتوشاپ یه کوچولویی دستاشونو به هم نزدیکتر کرد؟

    لا اله الا الله، سر صبحی ناراحت شدیم ها !

    • آقای مطلبی
      ممنون از لطفتون
      سال نو مبارک. دلمون برای نظرت شما تنگ شده بود! 🙂
      اما در حقیقت ما از نرخ مطالب بلاگ عقب هم هستیم و طول میکشه تا به روال یک مطلب در روزمون برگردیم. سعی داریم تا آخر این ماه جبرانش کنیم. هرچند سخته.
      در مورد باقی موارد این مطلب و مطلب دیگه هم که خود محمدحسین عزیز پاسخگوی شما هستند.

    • سید محمد حسین خلیلی گفت:

      سلام آقای مطلبی متشکر بابت دقت نظرتون اون بخش تصحیح شد

  5. Ahmad گفت:

    I am glad a lot of people liked my art. It is not nice to use images with out credit. It would be nice of you if you included a link or credit to the creator.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هنوز در خبرنامه علم‌بازار عضو نشده‌اید؟

برای اطلاع از آخرین اطلاعات و بروزرسانی؛ همچنین رویداد‌های نجومی، پیشنهاد‌های رصدی، تخفیف‌های ویژه و... در خبر نامه ما عضو شوید

You have Successfully Subscribed!

فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس