خانه کیهانی ما | چرخش راه شیری به دور خود

کهکشان راه‌شیری یک کهکشان مارپیچی میله‌ای است. به این معنی که میله‌ای از ستارگان در مرکز آن قرار دارد. جالب است بدانید که تمام اجزای کهکشان راه‌شیری از ستارگان و سیارات گرفته تا گاز میان‌‎ستاره‌ای در حال چرخش هستند. یک دور گردش منظومه شمسی به دور مرکز کهکشان بین 225 تا 250 میلیون سال طول می‌کشد. این مقدار سال کهکشانی نامیده می‌شود. دفعه قبلی که ما در مکان فعلیمان در راه‌شیری قرار داشتیم، دایناسورها تازه به وجود آمده بودند.

چرا راه‌شیری می‌چرخد؟

منظور از چرخش، گشتن به دور محور خود است. دانشمندان با استفاده از مجموعه رادیوتلسکوپ‌های Large baseline array به نقشه‌برداری این چرخش پرداخته‌اند. آن‌ها نقاط شکل‌گیری ستارگان و مناطقی که در آن مولکول‌های گاز تابش رادیویی بیشتری دارند را مورد توجه قرار دادند.


زمین در مدار خود می‌چرخد، در نتیجه این نقاط مشخص شده جا‌به جا می‌شوند. این جابه‌جایی می‌تواند اطلاعات زیادی درباره چرخش کهکشان به دست دهد
در آغاز کیهان مقادیر زیادی هلیم و هیدروژن وجود داشت. چگالی گازها در مناطقی از کیهان بیشتر از مناطق دیگر بود. در مناطق چگال‌تر گازها به یکدیگر پیوستند و ابرهای نیاکهکشان(protogalactic cloud) را به وجود آوردند. گرانش باعث فروپاشی این ابرها شد و صفحات چرخان به وجودآمدند، این صفحات به جذب گاز و غبار میان کهکشانی ادامه دادند در به دیسک کهکشان تبدیل شدند . سرعت چرخش کهکشان به دور خود 270 کیلومتر بر ثانیه تخمین زده شده است. در نتیجه حدود 200 میلیون سال طول می‌کشد تا کهکشان راه‌شیری یک دور به دور خود بچرخد.

اگر می‌خواهید تصور بهتری از فرآیند ارائه شده داشته باشید، تصور کنید که مشغول درست کردن پیتزا هستید و مقداری خمیر پیتزا را به هوا پرتاب می‌کنید. چرخش خمیر پیتزا در هوا، موجب تخت شدن آن و به وجود آمدن دیسک می‌شود.

چرخش کهکشان و ماده تاریک

بررسی سرعت بالای چرخش کهکشان‌ها، منجر به کشف ماده تاریک شد. اگر کهکشان ما تنها از ماده معمولی (ستارگان، خوشه‌های ستاره‌ای، سحابی‌ها و …) تشکیل شده بود، سرعت چرخش فعلی‌اش آن را از هم می‌پاشاند. پس باید مقدار ماده‌ای بیشتر از آن‌چه می‌پنداریم در کهکشان ما وجود داشته باشد. این ماده نادیدنی را ماده تاریک می‌نامیم. تصور می‌شود که 90% کهکشان از ماده تاریک تشکیل شده باشد. هاله‌ای که تا مسافت 600،000 سال نوری (حدود یک سوم فاصله راه‌شیری تا آندرومدا) را در اطراف راه‌شیری دربر گرفته است. 

اگر راه‌شیری نمی‌چرخید؟

چرخش کهکشان است که باعث می‌شود راه‌شیری در مقابل گرانش عظیمی که دارد مقاومت کند. اگر این چرخش وجود نداشت، کهکشان روی خود فرو‌می‌ریخت؛ و توسط ابرسیاهچاله مرکزی‌اش، بلعیده می‌شد.
منبع 1، منبع 2

سوگند متقی

سوگند متقی، نجوم آماتوری را به طور جدی از دوره راهنمایی آغاز کرد و هم اکنون دانشجوی مقطع کارشناسی رشته فیزیک در دانشگاه صنعتی خواجه نصیر است. او با مجموعه‌های مختلفی از جمله ماهنامه نجوم، آوا استار و ... تا کنون همکاری داشته و تدریس و ترویج نجوم از فعالیت‌های مورد علاقه اوست.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *