خانه کیهانی ما | چه تعداد ستاره در راه شیری قرار دارد؟

هنگامی که در غیاب آلودگی نوری به آسمان شب نگاه می‌کنید تعداد ستارگان بی‌نهایت به نظر می‌رسد. در هر منطقه روی زمین تقریبا ۲۵۰۰ ستاره با چشم غیر مسلح دیده‌می‌شود ‌و مجموع ستارگان قابل رویت از روی زمین بین ۸۰۰۰ تا ۸۵۰۰ ستاره است. این تعداد بخش بسیار کوچکی از ستارگان راه شیری است.

سوال این است که دقیقا چند ستاره در راه شیری قرار دارد؟

دانش‌مندان معتقدند تعداد ستارگان کهکشان راه‌شیری  بین ۱۰۰ میلیارد تا ۴۰۰ میلیارد ستاره است. اما بعضی‌ها این مقدار را تا ۱۰۰۰میلیارد تخمین زده‌اند. دلیل این اختلاف این است که ما به سختی می‌توانیم تمام کهکشان را در نظر بگیریم و می دانیم ستارگان دیگری نیز وجود دارند و ما فقط تعداد اندکی از آن‌ها را می‌بینیم.

برای شروع باید گفت منظومه شمسی ما در میان دیسک کهکشان راه‌شیری قرار‌گرفته‌است،  دیسک کهکشان راه‌شیری حدود ۱۰۰۰۰۰ سال نوری قطر دارد و فاصله ما با مرکز کهکشان حدود ۳۰۰۰۰ سال نوری است. این به این معنا است که ستارگان بسیار زیادی در آن سوی کهکشان دور از دید ما قرار دارند.

اثری که یک هنرمند از راه شیری رسم کرده است

اثری که یک هنرمند از راه شیری رسم کرده است

مسائل پیچیده‌تری نیز وجود دارد؛ ستارگان نسبتا روشنی که نورشان به‌وسیله ستارگان روشن تری که در پشت سرشان قرار‌گرفته‌اند پوشانده می‌شوند، با روش‌‌های معمولی قابل آشکار سازی نیستند . و ستارگان کم‌نور تر هم به خاطر قرار گرفتن در فاصله‌های بسیار زیاد و یا به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی خوشه های ستاره‌ای بسیار روشن ،به سختی آشکار می‌ شوند. ستارگان بسیار دور روشنی در راه شیری قرار دارند که به دلیل وجود غبار و گاز به ویژه در مرکز کهکشان راه‌شیری دیده نمی‌شوند چرا که این گاز و غبار نور مرئی را از خود عبور نمی‌دهد. این غبار و گاز همان قوس زیبایی است که در آسمان شب دیده می‌شود.

وجود این گاز و غبار باعث‌شده‌است که ما فقط می‌توانیم ستارگان در مجاورت خود را ببینیم و آن سوی کهکشان از دید ما پنهان است . برای درک بهتز این صحنه را تصور کنید : در یک اتاق بزرگ و بسیار شلوغ در نقطه ای دور از ورودی اتاق قرار دارید، اگر کسی از شما بپرسد چند نفر در اتاق حضور دارند برای شما بسیار مشکل خواهد بود که آمار دقیقی بدهید. حال اگر یک نفر ماشین بخاری را در وسط این اتاق روشن کند، مه غلیظی اتاق را خواهد پوشاند . در این صورت هم دیدن اطرافتان سخت خواهد شد و هم تمام چیزهایی که در آن‌سوی اتاق قرار دارند ناپدید می‌شوند. در این شرایط شما مجبورید براساس آن‌چه هنوز می‌بینید تخمین بزنید.

تصویر موزاییکی کل آسمان که توسط wide field infrared survay telescope تهیه شده است

تصویر موزاییکی کل آسمان که توسط wide field infrared survay telescope تهیه شده است

دوربین‌های فروسرخ ، به طور مثال cosmic background explorer،می‌توانند از میان این گردو غبار ببینند ،تلسکوپ فضایی اسپیتزر که در سال ۲۰۰۳ توسط ناسا به فضا پرتاب شده است یک تلسکوپ فروسرخ است . تلسکوپ فضایی هرشل و تلسکوپ wide field infrared survey explorer   نیز از این دسته هستند .

همه این تلسکوپ ها در طی سال گذشته به منظور بررسی جهان در طول موج فروسرخ نصب و راه اندازی شده‌‍اند، تا بدین‌ وسیله منجمان ستارگانی را که در طول موج مرئی قابل آشکار سازی نیستند آشکار کنند برای اینکه بهتر این موضوع را متوجه شوید عکس های زیر را که در طول موج فروسرخ گرفته‌شده‌اند نگاه کنید ، این تصاویر در سی ام ژانویه ۲۰۰۰ به‌وسیله کوبی گرفته‌شده‌اند.

به هر حال، با توجه به این‌که ما هنوز نمی‌توانیم تمام ستارگان را ببینیم ، ستاره شناسان مجبورند تعداد ستارگان را براساس آن‌چه قابل مشاهده است برآورد کنند. آن‌ها همچنین شروع به محاسبه سرعت مداری و دوره چرخش راه‌شیری با توجه به ستارگان موجود در دیسک آن کرده اند.

با توجه به رصدها ، منجمان دوره گردش راه شیری را معادل با ۲۲۵ میلیون سال نسبت به خورشید محاسبه کردند.  این بدین معناست که راه‌شیری تقریبا با سرعت ۶۰۰ کیلومتر بر ثانیه نسبت به چهارچوب مرجعی هم‌چون تابش زمینه کیهان حرکت می‌کند.

تصویر راه شیری در فروسرخ،که توسط تلسکوپ فضایی اسپیتزر تهیه شده است

تصویر راه شیری در فروسرخ،که توسط تلسکوپ فضایی اسپیتزر تهیه شده است

ستاره شناسان جرم راه‌ شیری( با احتساب جرم هاله تاریکی که بیش‌ از نود درصد جرم راه‌شیری راه تشکیل می‌دهد) را محاسبه کردند. آن‌ها هم‌چنین براساس جرم و نوع ستارگان راه شیری سعی کردند تا یک جرم میانگین به‌دست آوردند. برخی جرم میانگین ستارگان راه‌شیری را جرم خورشید درنظر گرفته اند، هر چند می‌توان انواع دیگری از ستارگان را نیز در نظر گرفت . به طور مثال ، اگر شما جرم یک کوتوله سرخ را جرم میانگین در نظر بگیرید به اعداد متفاوتی دست خواهید یافت . از همه این‌ها ، آن‌ها تعداد ستارگان کهکشان را ۱۰۰تا ۴۰۰ میلیارد تخمین زده اند، اما هم‌چنان عده ای وجود دارند که معتقدند تعداد واقعی ستارگان بیش‌تر از این حرف‌هاست.

شاید روزی بشر به تکنیک‌هایی دست یابد که بتواند جای هر ذره، غبار و یا ستاره ای را در کهکشان با دقت مشخص نماید ، و یا به آن‌چنان پیشرفتی در تکنولوژی برسیم که بتوانیم فضاپیماهایی برای عکس‌برداری از شمال کهکشان( منطقه ای که درست در بالای مرکز راه شیری قرار دارد) بفرستیم . تا آن روز ریاضیات و تخمین هایی که به دست آورده ایم تنها منابع ما برای دستیابی به این حقیقت که اطرافمان چقد شلوغ است هستند .

منابع:   universetoday , wallpaperspacecraft , NASA

بیش‌تر بخوانید : space

 

سوگند متقی

سوگند متقی، نجوم آماتوری را به طور جدی از دوره راهنمایی آغاز کرد و هم اکنون دانشجوی مقطع کارشناسی رشته فیزیک در دانشگاه صنعتی خواجه نصیر است. او با مجموعه‌های مختلفی از جمله ماهنامه نجوم، آوا استار و ... تا کنون همکاری داشته و تدریس و ترویج نجوم از فعالیت‌های مورد علاقه اوست.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *