راهنمایی برای مسیه | M1 سحابی خرچنگ

اگر یادتان باشد، حدود ۱۰ روز پیش در مورد شروع دوره‌ای در مورد اجرام مسیه در علم بازار صحبت کردیم. در این دوره تمامی موضوعات مورد نیاز برای تمام اجرام مسیه را مورد پوشش قرار خواهیم داد و در قالب مطالبی بعضا طولانی، به بررسی دقیق تمام آنها می‌پردازیم. نوع جرم، اسامی مشابه آن (در سایر کاتالوگ ها)، صورت فلکی، مختصات آسمانی جرم، قدر ظاهری، راهنمای مکان‌یابی، آنچه می‌بینیم، تاریخچه و برخی موارد دیگر، عناوین اطلاعاتی هستند که در این سلسله مطالب در مورد هر جرم مورد بررسی و معرفی قرار می‌گیرند.

در اولین مطلب قصد داریم به سراغ نخستین جرم مسیه یعنی M1 یا همان سحابی خرچنگ برویم. جرمی که احتمالا هر نجومی با شنیدن نام آن، به یاد فیلم سینمایی “خیلی دور، خیلی نزدیک” می افتد.

در ادامه مطلب با علم بازار همراه باشید تا اطلاعاتی را در مورد این جرم در اختیار شما قرار دهیم.

نمایی خیالی از سحابی خرچنگ، اگر در نزدیکی زمین بود!

نمایی خیالی از سحابی خرچنگ، اگر در نزدیکی زمین بود!

نام جرم: M1

نامهای دیگر جرم: NGC 1952, M1, Sharpless 244, سحابی خرچنگ

نوع جرم: باقیمانده ابرنواختر

صورت فلکی : ثور (گاو نر)

بعد: ۳۴٫۵ : ۰۵ (دقیقه : ساعت)

میل: +۲۲ : ۰۱ (دقیقه : درجه)

فاصله: ۶٫۳ سال نوری

قدر ظاهری : ۸٫۴

ابعاد ظاهری: ۴*۶ دقیقه قوسی

رنگ بندی های متفاوت اجرام آسمانی همچون سحابی خرچنگ، ناشی از رنگ بندی کاذب یا عکاسی در طول موج های متفاوت است. رنگ بندی کاذب تصاویر برای افزایش جذابیت بصری جهت بالا بردن تاثیر آموزشی و ترویجی تصاویر انجام می شود.

رنگ بندی های متفاوت اجرام آسمانی همچون سحابی خرچنگ، ناشی از رنگ بندی کاذب یا عکاسی در طول موج های متفاوت است. رنگ بندی کاذب تصاویر برای افزایش جذابیت بصری جهت بالا بردن تاثیر آموزشی و ترویجی تصاویر انجام می شود. اعتبار تصویر: Danny LaCrue & the ESA/ESO/NASA Photoshop FITS Liberator

مکان‌یابی M1

در آسمان تاریک و با چشم مسلح، مثلا  با دوربین دوچشمی یا یک تلسکوپ با بزرگنمایی کم، می‌توانید رصدش کنید و سحابی را شبیه لکه‌ای نازک و غبار آلود خواهید دید. صدالبته وقتی که آسمان روشن‌تر باشد با ابزارها و تجهیزات رایج نجومی پیدا کردن سحابی خرچنگ واقعا کار سختیست. تلسکوپ‌هایی با قطر دهانه حداقل چهار اینچ، می‌توانند جزئیات بیشتری را از شکل سحابی به ما ارائه دهند و این لکه مات از داخلش پرنورتر به چشم خواهد آمد و همینطور که قطر دهانه تلسکوپ بزرگتر شود (۱۰ یا ۱۲ اینچ یا بیشتر)، جزئیات در تصویر بیشتر خواهد شد تا جایی که می‌توانید رشته‌هایی روشن را ببینید.

نمونه ای از مکان سحابی خرچنگ در آسمان، آنگونه با چشم غیر مسلح می بینیم (به تاریخ ۱۶ اکتبر ۲۰۱۱).

نمونه ای از مکان سحابی خرچنگ در آسمان، آنگونه با چشم غیر مسلح می بینیم (به تاریخ ۱۶ اکتبر ۲۰۱۱).

به چه چیزی نگاه می‌کنید

M1 باقیمانده‌ای از یک انفجار ابرنواختری است (ابر گازی در حال گسترشی که به واسطه انفجار یک ستاره به وجود آمده). قطرش چیزی بیشتر از ده سال نوری هست و با سرعتی بالغ بر ۱۸۰۰ کیلومتر بر ثانیه در حال گسترش پیدا کردن هست. خطوط طیفی نشری این سحابی از ترکیب قرمز و آبی تشکیل شده است و منظره‌ای خیره‌کننده از رشته‌ها و خطوط درهم‌تنیده نورانی را به ما می‌دهند. اما این رشته‌های نورانی یا شکلهای زنجیر مانند پس‌زمینه، همگی باقیمانده لایه‌های بیرونی همان ستاره‌ای هستند که با انفجارش سحابی را تشکیل داده و تابش سنکروترون قطبی پر قدرتی دارد که توسط الکترون‌های پر انرژی در میدان مغناطیسی قوی به وجود می‌آیند..

نمایی از سحابی خرچنگ در درون چشمی یک تلسکوپ قوی (+10 اینچ)

نمایی از سحابی خرچنگ در درون چشمی یک تلسکوپ قوی (+۱۰ اینچ)

سحابی خرچنگ حتی یک منبع بسیار قوی برای پرتوهای رادیویی و ایکس می‌باشد. M1 یک قلب تپنده رادیویی را نیز در خودش جای داده است. یک تپ اختر که قابل رویت است و به عنوان یک ستاره متغیر شناخته می‌شود (CM Tauri). در قلب این سحابی یک ستاره نوترونی وجود دارد {مترجم: که همان تپ اختر است} که به سرعت درحال گردش هست و نوعش از طیف B4 III می‌باشد. این ستاره از خودش پوسته‌های گاز را خارج میکند که شامل طیف ستاره هست که به نوبه خود هر ۱۳۳ روز دور ستاره نوترونی می‌چرخند. این ستاره تپنده همچنین اولین ستاره‌ایست که در دسته ستاره‌های متغیر نوری جای گرفته و تایید شده است.

قلب تپنده ی سحابی خرچنگ! یک تپ اختر که باعث تابش شدید سنکروترونی می شود.

قلب تپنده سحابی خرچنگ! یک تپ اختر که باعث تابش شدید سنکروترونی می شود.

تاریخچه M1

اولین اطلاعات ضبط شده از این جریان ابرنواختری به چهارم جولای سال ۱۰۵۴ میلادی برمی‌گردد که توسط منجمان چینی رویت شد. ستاره جدید که ۲۳ روز در روشنایی روز و همینطور ۶۵۳ شب قابل رویت بود! البته در اثرهای هنری افرادی نظیر آناسازی، ناواجو و میمبرس (هندی های مقیم شمال آمریکا) هم موضوع به چشم می‌آید. در سال ۱۷۳۱ میلادی این جرم توسط جان بویس به فهرست کشفیاتش اضافه شد. البته بطور مستقل در ۲۸ آگوست ۱۷۵۸ توسط چارلز مسیه وقتی دنبال بازگشت دنباله‌دار هالی بود کشف شد. همچنین بویس این جرم را به “شرح عالم بریتانیایی” خودش اضافه کرد. ۱۲ سپتامبر ۱۷۵۸ مسیه فهمید چیزی را که پیدا کرده بود حرکت مناسبی ندارد پس این ایده به ذهنش رسید که لیستی را از چنین اشیائی که دنباله‌دار نیستند جمع‌آوری کند. با توجه به موقعیتی که M1 دارد، بسیار جالب بود که در سال ۱۸۳۵ دوباره با دنباله‌دار هالی اشتباه گرفته شد!

اسکیج طراحی شده بعد از انجام اولین رصدهای علمی سحابی خرچنگ

اسکیج طراحی شده بعد از انجام اولین رصدهای علمی سحابی خرچنگ

پس اسم سحابی خرچنگ از کجا آمد؟ در این مورد باید از لرد راس تشکر کرد. همه رصدگران اولیه از جمله هرشل، بد و لاسل این حس را داشتند که در آنجا چیزی مثل لبه‌ای بُرنده برای تفکیک کردن فضا وجود دارد و این اسکیج مشهور لرد راس بود که به پایان رسیدن نام مشهورش کمک کرد. همه رصدهای تاریخی (بیشتر، رصد های لاسل) ظاهر رشته‌ها را بجای رشته‌ای از ستاره‌ها اشتباه گرفته‌اند. مسیه می‌گوید: « سحابی بالای شیپور شمالی ثور شامل هیچ ستاره‌ای نمی‌شود. نوری سفید و دراز است، به شکل شعله شمع که وقتی مشغول رصد دنباله‌دار درسال ۱۷۵۸ بودم کشف شد. جدول دنباله‌دار مم – آکاد از سال ۱۷۵۹ صفحه ۱۸۸ را ببینید، به وسیله دکتر بویس در سال ۱۷۳۱ رصد و در یک اطلس آسمان انگلیسی گزارش شده است».

در مورد ویلیام هرشل چطور؟ او در این مورد می‌گوید: «به همه اینها میتوان اولین [M1], 3d, 27, 33, 57, 79, 81, 82, 101 [از کاتالوگ مسیه] که تلسکوپ‌های بازتابی ۷ و ۱۰ و ۲۰ فوتی  من آنها را به صورت سحابی‌های لکه‌دار نشان داد را اضافه کرد که من آنها را “تفکیک پذیر” می‌نامم. بنابراین گمان می‌کنم که تلسکوپ کنونی من شاید ستاره‌هایی را که فکر می‌کنم مرکب هستند را قابل مشاهده می‌سازد».

M1 سحابی خرچنگ Crab Nebula

سحابی خرچنگ باقیمانده یک واقعه ی ابر نو اختری است. برای مشاهده تصویر در ابعاد بزرگتر، بر روی آن کلیک کنید.

اما لرد راس بود که آنچه را که ما الان می‌دانیم حاصل کرد. اون در این مورد اینگونه توضیح داده است: «اسکیج شماره ۱۸ هم یک خوشه ستاره‌ای است. ما این موضوع را با یک تلسکوپ ۳۶ میلی‌متری درک کردیم. هرچند همراه با تغییر قابل توجهی در ظاهرش بود پس این دیگر یک سحابی بیضی شکل نیست. ما فهمیدیم رشته‌های محو فوق‌العاده مستعد عمدتا از جنوب سحابی نشات می‌گیرند همانطور که در خوشه‌ها و در همه جهات چنین چیزی کاملا مرسوم است. احتمالا نیرویی عظیم‌تر می‌تواند بقیه رشته‌ها را از سحابی خارج کند. این انرژی می‌تواند حالت عادی را از خوشه ستاره ای بگیرد. این انرژی به ستارگان چسبیده و با این حال با سحابی مخلوط شده است و شاید شامل ستارگانی می‌شود که مدتها پیش شکل گرفته‌اند. دیدن این جرم خیلی راخت است. من آن را به افراد زیادی نشان دادم و همه آنها حداقل یک بار این جرم را با منظره جالب توجهش دیده اند. تمام چیزهایی که در اسکیج هست در شرایط نسبتا مطلوب قابل رویت می‌باشد».

از رصدتان لذت ببرید!

 

منابع: 

منبعمنبع عکسمنبع عکسمنبع عکسمنبع عکسمنبع عکسمنبع عکس

ابراهیم عطایی

ابراهیم عطائی عکاس آسمان شب و مدرس نجوم آماتور می باشد که از دوره راهنمایی به علم نجوم علاقه مند و به طور خودخوان به فراگیری این علم مشغول شده. وی در سال 88 به صورت تخصصی تر فعالیت خود را در زمینه نجوم آماتور آغاز کرد. علاقه مندی هایش فعالیت های آموزشی و ترویجی نجوم است. او دانش آموخته دانشگاه ملی بیرجند در مقطع کارشناسی رشته ی آمار و احتماالات است.

مطالب مرتبط

۸ دیدگاه‌

  1. ابراهیم جان مطلب خوب و مفید و کاملی بود
    با سپاس

  2. رحیم مطلبی گفت:

    با تشکر از زحمات شما

    فقط بعد این جسم بنظرم اشتباهی است :
    بعد: ۰۵ : ۳۴٫۵ (دقیقه : ساعت)

  3. رحیم مطلبی گفت:

    خواهش می کنم
    مقدار صحیح پنج ساعت وسی و چهار دقیقه است، به نظر می رسد مقدار را درست تایپ نموده اید ولی در داخل
    متن راست به چپ فارسی ، جای دقیقه و ساعت اشتباه شده بود که گویا تصحیح فرمودید.

    قبلا خوانده میشد ۳۴ ساعت و … که مسلما اشتباه است (همانطور که در کامنت من دیده میشود)

    منبع:

    ویکی پدیا
    http://en.wikipedia.org/wiki/Crab_Nebula

    سد
    http://messier.seds.org/m/m001.html

    موفق باشید

  1. آوریل 13, 2015

    […] سحابی خرچنگ باقیمانده یک واقعه ابر نو اختری است. برای مشاهده تصویر در ابعاد بزرگتر، بر روی آن کلیک کنید. می توانید درباره سحابی خرچنگ در اینجا، بیشتر بخوانید. […]

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هنوز در خبرنامه علم‌بازار عضو نشده‌اید؟

برای اطلاع از آخرین اطلاعات و بروزرسانی؛ همچنین رویداد‌های نجومی، پیشنهاد‌های رصدی، تخفیف‌های ویژه و... در خبر نامه ما عضو شوید

You have Successfully Subscribed!