راهنمایی برای مسیه | M10 (NGC 6254)

تعادل ستاره زمانی بدست می‌آید که دو نیروی همجوشی (رو به بیرون) و گرانش (رو به درون) با هم برابر باشند اما هنگامی که یک ستاره به اواخر عمر خود می‌رسد و همجوشی آن دچار تغییراتی می‌شود، روندی پیش می‌آید که گاهی همجوشی نیروی بیشتری وارد می‌کند و ستاره بزرگ و پرنور می‌شود و گاهی گرانش غلبه کرده و ستاره کوچک و کمنور می‌شود؛ به این ستاره‌ها، ستاره‌های متغیر می‌گویند،

اولین نوع این ستارگان در صورت فلکی قیفاووس رویت شدند. به همین علت نام ستارگان متغیر قیفاووسی به خود گرفتند. نکته جالب این ستارگان در این است که با استفاده از دوره تناوب آنها می‌توان قدر مطلق ستاره و به تبع آن فاصله ستاره از خودمان را بدست آوریم و باز هم به تبع آن فاصله به عنوان مثال سحابی یا خوشه‌ای که ستاره در آن قرار دارد را هم بدست آوریم! M10 هم یکی از اجرامیست که از حضور چنین ستاره‌هایی به بهره نمانده!

پس با علم بازار همراه باشید تا در مورد این جرم بیشتر بدانید.

نام جرم: مسیه ۱۰

نام‌های دیگر جرم: NGC 6254

نوع جرم: خوشه ستاره‌ای کروی نوع VII

صورت فلکی: مار افسای

بعد: ۵۷٫۱ : ۱۶ (دقیقه : ساعت)

میل: ۰۶ : ۰۴- (دقیقه : درجه)

فاصله: ۱۴۳۰۰ سال نوری

قدرظاهری: ۶٫۶

ابعاد ظاهری: ۲۰ دقیقه قوسی

مکان‌یابی M10

در دوچشمی M10 و خوشه ستاره‌ای کروی M12 در یک میدان دید واقع شده‌اند.  M12 در حدود طول نصف مشت، در غرب ستاره بتا-مارافسای است و M10 که در قسمت جنوبی‌تر واقع شده، درخشان‌تر است. برای اینکه خودتان را به سمت درستی هدایت کنید، ابتدا ستاره بتا-مارافسای را به عنوان ستاره نشانه انتخاب کنید. کمی بیشتر از عرض یک مشت به سمت شمال، جفت ستاره دلتا و اپسیلون را خواهید دید. به سمت شمال شرق جفت درخشان دیگری خواید دید (بتا و گاما). M10 و M12 در یک سوم فاصله بین دلتا/اپسیلون و جفت بتا/گاما می‌باشند. هر دوی آنها به اندازه‌ای که به صورت لکه‌ای مات و غباری توسط جوینده (Finder) دیده شوند، درخشان هستند.

محل قرار گرفتن M10 در کره آسمان

محل قرار گرفتن M10 در کره آسمان

به چه چیزی نگاه می کنید

اگرچه در ظاهر هر دوی آنها به یکدیگر نزدیک بنظر می‌آیند، M10 و M12 در حقیقت حدود ۲۰۰۰ سال نوری از یکدیگر فاصله دارند. ام ۱۰ حتي با بيشتر ابزارهاي ساده به صورت يک منطقه گوي مانند درخشان ديده مي‌شود. این فشردگی در خوشه‌های ستاره‌ای چیزیست که در کلاس‌بندی آنها مشخص می‌شود و M10 در ظاهر درخشان‌تر است نه بخاطر فشردگی‌اش بلکه به این خاطر که ۲۰۰۰ سال نوری نزدیکتر است. حدود ۸۳ سال نوری گسترده شده و حداقل چهار ستاره متغیر را شامل می‌شود.

M10 با سرعت ۶۹ کیلومتر بر ثانیه از ما دور می‌شود، ۵۳۲ ستاره در آن شمرده شده‌اند و ما می‌دانیم که دوتای آنها ستارگان نسل دوم قیفاووسی هستند. چرا دانستن رفتارهای مناسب بسیار مهم است؟ چرا که می‌توانیم تکامل را بررسی کنیم. بر اساس تحقیقات انجام گرفته روی M10 توسط اولگ. وای. گدین: «برای مثال ما روی مدل تکامل NGC 6254 تحقیق می‌کنیم. با استفاده از رفتار مناسب ابرخس ما می‌توانیم چرخش این خوشه در کهکشان را بسازیم. کشش‌های جزر و مدی نیز شتاب تخریب و تبخیر هسته را به طور قابل توجهی از ۲۴ گیگاسال به ۱۸ گیگاسال سرعت می‌دهد. ما مدلهاي مختلفي از اصلاحات آدیاباتیک را تخمين زده‌ايم و يافتيم که براي محاسبات دقيق انقلاب کاربرد دارد. بدون اصلاحات دقیق زمان تخریب خوشه دوبرابر می‌شود. در محدوده لرزشهاي عظيم، زمان فرو ريختن هسته از ۱۰ به ۳ يا حتي کمتر کاهش پيدا کرده است در حالي که زمان تخريب دو برابر اين مقدار است. اثرات حرکت جر و مدی مستقیم روی محدود شدن خوشه تاثیر دارد، همانطور که خوشه جرمش را ا دست می‌دهد جمع‌تر میشود و اهمیت این حرکت جزر و مدی کمتر می‌شود، این موضوع ثابت می‌کند که سابقا اهمیت این حرکت بیشتر بوده است.»

تصویر عمق آسمان از خوشه ستاره ای M10

تصویر عمق آسمان از خوشه ستاره ای M10

تاریخچه

M10 توسط شارل مسیه در ۲۹ می ۱۷۶۴ کشف شد. او می‌گوید: «در شب ۲۹ام تا ۳۰ام سال ۱۷۶۴ من موقعیتی از یک سحابی را واقع در کمربند صورت فلکی مارافسای را شناسایی کردم، نزدیک ستاره ۳۰ام با قدر ۶ از همان صورت فلکی. با توجه به کاتالوگ فلامستید. وقتی این جرم را با یک تلسکوپ گریگوری ۳۰ pouces مورد آزمایش قرار دادم، هیچ ستاره‌ای در آن مشاهده نکردم. دایره‌ای شکل و زیبا بود، قطرش حدود ۴ دقیقه قوسی است و با ابزار غیر آکروماتیکِ معمولِ یک متری، در نگاه اول به سختی به نظر می‌آید و شبیه به یک ستاره ریز است. من بُعد این جرم را ۲۵۱ درجه و ۱۲ دقیقه و ۶ ثانیه محاسبه کردم و همچنین میلش را ۳ درجه و ۴۲ دقیقه و ۱۸ ثانیه جنوب بدست آوردم. همچنین این جرم را در لیست دنباله دارهایی که سال پیش مشاهده کرده بودم ثبت کردم (دنباله دار ۱۷۶۹).»

اسکیج طراحی شده از خوشه ستاره ای M10

اسکیج طراحی شده از خوشه ستاره ای M10

اگرچه ویلیام هرشل باید اولین کسی باشد که این جرم را به ستارگانش تفکیک کرد، سخنان آدمیرال اسمایث هست که با دقت می‌گوید M10 از داخل تلسکوپ معمولی چگونه دیده می‌شود: «یک خوشه ستاره غنی از ستارگان فشرده، روی ران راست مار افسای قرار دارد. این پدیده نو، رنگ سفید شفافی دارد. تا حدودی در حاشیه ضعیف است و در مرکز می‌درخشد. تفکیک آن به ستاره با ابزار عادی بسیار آسان است، به همین علت است که ما از اظهارات مسیه تعجب کردیم که درسال ۱۷۶۴ ثبت شده است: «یک سحابی زیبای دایره‌ای. با توجه به اینکه یک تلسکوپ سه متری استفاده کردم اینطور به نظر می‌آمد.» مکان ظاهری متوسط مرکز جرم با اپسیلون-مارافسای متفاوت است، که در مدار شرقی و در نزدیکی آن قرار دارد، حدود هشت درجه؛ در نزدیکی نیمه راه بتا-میزان و آلفا-عقاب و حدود یک درجه قبل از (غرب) ستاره ۳۰ مارافسای، ستاره‌ای از قدر ششم. ویلیام هرشل این شیی را تفکیک کرد؛ در سال ۱۷۶۴ او تلسکوپ ۲۰ فوتی بازتابی را مورد آزمایش قرار داد و خوشه ستاره‌ای زیبا از ستاره‌های بسیار فشرده مشاهده کرد، مشابه M53. او عمقش را از لحاظ ترتیب در ۲۴۳ام تخمین زد.»

منابع

منبعمنبع عکسمنبع عکسمنبع عکسمنبع عکس

ابراهیم عطایی

ابراهیم عطائی عکاس آسمان شب و مدرس نجوم آماتور می باشد که از دوره راهنمایی به علم نجوم علاقه مند و به طور خودخوان به فراگیری این علم مشغول شده. وی در سال 88 به صورت تخصصی تر فعالیت خود را در زمینه نجوم آماتور آغاز کرد. علاقه مندی هایش فعالیت های آموزشی و ترویجی نجوم است. او دانش آموخته دانشگاه ملی بیرجند در مقطع کارشناسی رشته ی آمار و احتماالات است.

مطالب مرتبط

۷ دیدگاه‌

  1. خدا قوت ابراهیم جان
    مدتی بود که منتظر مطب جدیدت در مورد اجرام مسیه بودم،
    بعد از مدت ها سکوت برگشتی!

  2. در ضمن ابراهیم جان تو قسمت (به چه چیزی نگاه می کنید) تفاوت فاصله ام ۱۰ و ۱۲ با ما حدود ۲۰۰۰ سال نوریه که شما یه جا زدی ۲۰۰۰ و ی جا ۲۰۰٫

  3. سید محمد حسین خلیلی گفت:

    بازگشت ابراهیم (اژدها) رو تبریک عرض می‌کنم

  1. جولای 18, 2015

    […] با دوچشمی M12 و M10 در یک میدان دیده می‌شوند. M10 در حدود اندازه نصف مشت در غرب ستاره بتا-مارافسای هست و M12 شمالی‌تر و کمی کم‌نورتر می‌باشد. برای اینکه خودتان را به مکان درستی راهنمایی کنید، بتا-عقرب را به عنوان نقطه شروع انتخاب کنید. کمی بیشتر از عرض یک مشت در جهت شمال، ستاره‌های دوقلوی دلتا و اپسیلون را می‌بینید. به سمت شمال شرق، یک جفت درخشان نزدیک دیگر بتا و گاما مارافسای قرار دارد. M10 و M12 در حدود یک سوم فاصله دوقلو ید (دلتا و اپسیلون) و جفت بتا-گاما می‌باشد. هر جفت آنها به قدر کافی روشن هستند که در جوینده تلسکوپ به صورت لکه‌هایی تیره رصد شوند (برای توضیحات بیشتر در باره M10 به این مطلب در علم بازار م…). […]

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس