راهنمایی برای مسیه | M5 (NGC5904)

تا کنون با ابزارهای اپتیکی نسبتا ارزان قیمت نظیر دوچشمی‌ها به آسمان نگاه کرده‌اید؟
به نظرم زیباترین اجرامی که می‌شود در پشت اینگونه ابزارها دید چیزی جز خوشه‌های ستاره‌ای نیستند. اجرامی که فقط می‌توانم اسم جواهرات آسمان را روی آنها بگذارم!

در این قسمت از راهنمایی برای مسیه، در رابطه با یکی از همین جواهرات باهم صحبت خواهیم کرد. پس با علم بازار همراه باشید!

نام جرم : مسیه ۵

نام‌های دیگر جرم: NGC5904

نوع: خوشه ستاره‌ای کروی نوع V

صورت فلکی: مار

بعد: ۱۸٫۶ : ۱۵ (دقیقه : ساعت)

میل: ۰۵: ۰۲+ (دقیقه : درجه)

فاصله: ۲۴۵۰۰ سال نوری

قدر ظاهری: ۵٫۶

ابعاد ظاهری: ۲۳ دقیقه قوسی

مکان یابی M5

پیدا کردن M5 در دوچشمی بسیار شبیه پیدا کردن M3 است. کلید، ستاره شمال است و قدم بعدی ستاره قلب‌العقرب است و شما M5  را در یک سوم راه ستاره آلفا – گاوران به سمت  آلفا عقرب پیدا خواهید کرد. برای جوینده‌های تلسکوپ‌ها، ابتدا سماک رامح را وسط تصویر بیاورید و سپس به ستارگان ۱۰۹ و ۱۱۰ سنبله در جنوب غرب نگاه کنید. در سمت شرق مثلثی از ستاره‌های کوچک خواهید دید. آنجا را هدف بگیرید!

در دوچشمی‌ها M5 جرمی روشن و آسان است، حتی در آسمان شهر. اما تشخیص آن مشکل است چرا که بسیار مات و غبار آلود است. تلسکوپ‌های کوچک هم در تشخیص این جرم مشکل خواهند داشت اما میتوان لبه‌های جرم و بعضی ستاره‌ها را دید و حتی میتوان فهمید که این جرم کاملا گرد نیست. تلسکوپ‌ها با دهانه‌های بزرگتر اطلاعات بیشتری در اختیار ما می‌گذارند و همچنین معلوم می‌شود ۵ ستاره از مار دوتایی هست.

مکان قرار گرفتن M5 در گردونه آسمان

مکان قرار گرفتن M5 در گردونه آسمان

به چه چیزی نگاه می‌کنید

اعتقاد بر این است که M5 یکی از پیرترین خوشه‌های ستاره‌ای است که عمر آن در حدود ۱۳ میلیارد سال است و ۱۰۵ ستاره متغیر شناخته شده را شامل می‌شود به خوبی نواختر کوتوله (مترجم: نوعی ستاره متغیر). قدر درخشان‌ترین و آسان‌ترین ستاره متغیرِ مشاهده شده در M5، در یک دوره ۲۶٫۵ روزه از قدر ۱۰٫۶ به ۱۲٫۱ تغییر می‌کند (متغیر ۴۲). نگاهش کنید. دو ستاره تپنده میلی‌ثانیه‌ای در سال ۱۹۹۷ توسط اس. بی. اندرسون کشف شد. او برای این کار ۵ سال آسمان را رصد می‌کرد! دیگر اینکه در فاصله ۲۴۵۰۰ سال نوری و قطر ۱۶۵ سال نوری این جرم مجلل در حدود ۴۰۰ سال نوری پیرامون خود را بر ستاره‌های داخل قلمروش تاثیر جزر و مدی دارد.

خوشه های کروی جواهرات آسمان هستند - عکس خوشه M5

خوشه‌های کروی جواهرات آسمان هستند – عکس خوشه M5

تاریخچه

از زمانی که گاتفراید کریچ و همسرش ماریا به دنباله‌داری در ۵ می ۱۷۰۲ نگاه می‌کردند، تصادفا از یک جرم عظیم درخشان عبور کردند که آن را یک ستاره تار نامیدند. ۴۲ سال بعد همین جرم دوباره توسط مسیه رصد شد که M5 نام گرفت، او می‌گوید: «شب ۲۳ تا ۲۴ می سال ۱۷۶۴ یک سحابی زیبا در صورت فلکی مار کنار ستاره قدر ششم پیدا کردم، پنجمین باتوجه به کاتالوگ فلامستید. این سحابی هیچ ستاره‌ای ندارد، دایره شکل است و قطرش در حدود ۳ دقیقه قوسی می‌باشد، با یک ابزار یک فوتی بازتابی رایج (غیر آکروماتیک) و در یک آسمان خوب به راحتی می‌شود آن را مشاهده کرد. من این سحابی را در خط نصف‌النهار دیدم و آن را با ستاره آلفا – مار مقایسه کردم. موقعیت آن در بعد ۲۲۶ درجه و ۳۹ دقیقه و ۴ ثانیه و میل ۲ درجه و ۵۷ دقیقه و ۱۶ ثانیه شمال است. در ۱۱ مارچ ۱۷۶۹ در حدود ساعت چهار بامداد، من آن جرم را دوباره با یک تلسکوپ گریگوری خوب با ۳۰pouces دیدم که ۱۰۴ مرتبه بزرگنمایی دارد و اطمینان پیدا کردم که در M5 هیچ ستاره‌ای وجود ندارد».

خب، بسیار زیاد از ویلیام هرشل سپاسگزارم! حدود ۲۷ سال بعد او تا ۲۰۰ ستاره را از این خوشه شمرد و گزارش داد. هرشل می‌گوید: «با قدرت بزرگنمایی ۲۵۰، کل جرم به ستاره تفکیک می‌شد آنها بسیار به هم نزدیکند و ظاهر زیبایی دارند. با بزرگنمایی ۶۰۰ این جرم کاملا تفکیک می‌شود. تعداد قابل توجهی ستاره که از مرکز هسته چندان دور نیستند و بقیه از یک طرف دور نیستند ولی بیرون از خوشه هستند. یک زیبای پرنور دیگر، یک تعداد بزرگ از نوع کوچکش. اینجا نمونه‌ای داریم که نیروی رسوخ‌کننده آن ۲۰ برابر کم شده در حالی که ۲۹ سحابی را بطور کامل پایدار می‌کند. برای اینکه ستارگان این جرم را ببینید نیاز به قدرت بزرگنمایی زیادی دارید. اما این نیرو فبلا در ۷ فوت و به دوری ۴۶۰ تست شده, موفق نبود، و فقط نشانه‌هایی از ترکیب ستارگان می‌دهد. در حالی که قدرت یزرگنمایی کمتر از۲۵۰ مرتبه و قدرت نفوذ بیشتر با ابزار ۱۰ فوتی، سحابی را به ستارگان تفکیک می‌کند. من حدود ۲۰ عدد از آنها را شمرده‌ام. وسط جرم به قدری فشرده است که نمی‌شود ستارگان را در آن تشخیص داد.

از رصد خودتان لذت ببرید وحتما به ستاره متغیر ۴۲ نگاه کنید!

منابع:

منبعمنبع عکس– منبع عکس– منبع عکس

ابراهیم عطایی

ابراهیم عطائی عکاس آسمان شب و مدرس نجوم آماتور می باشد که از دوره راهنمایی به علم نجوم علاقه مند و به طور خودخوان به فراگیری این علم مشغول شده. وی در سال 88 به صورت تخصصی تر فعالیت خود را در زمینه نجوم آماتور آغاز کرد. علاقه مندی هایش فعالیت های آموزشی و ترویجی نجوم است. او دانش آموخته دانشگاه ملی بیرجند در مقطع کارشناسی رشته ی آمار و احتماالات است.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هنوز در خبرنامه علم‌بازار عضو نشده‌اید؟

برای اطلاع از آخرین اطلاعات و بروزرسانی؛ همچنین رویداد‌های نجومی، پیشنهاد‌های رصدی، تخفیف‌های ویژه و... در خبر نامه ما عضو شوید

You have Successfully Subscribed!