رویدادهای نجومی | نیمه اول دی‌ماه ۹۵

توجه: هر روز از ساعت ۰۰: ۰۰ تا ۲۴ در نظر گرفته‌شده است. در نتیجه رویدادی که در ساعت ۰۱: ۰۰ بامداد روز سه‌شنبه رخ می‌دهد در تاریخ رسمی خود آورده شده؛ در صورتی که آمادگی برای رصد آن باید از دوشنبه (شب) انجام شود.

رویدادهای نجومی

۱ دی‌ماه

تربیع آخر ماه

در ساعت ۲۷: ۰۵ به وقت تهران ماه به نقطه‌ی میانه بین ماه کامل و ماه نو می‌رسد. در این حالت ماه نیمی روشن و نیمی تاریک است. ماه در این هنگام در حدود نیمه‌شب طلوع می‌کند و تا صبح در آسمان دیده می‌شود.

در روزهای آتی کم کم ماه را در طول روز در آسمان خواهیم دید. این روال ادامه دارد تا به تولد ماه نو.

مدت زمانی که ماه در حالت تربیع قرار دارد زمان بسیار خوبی برای رصد ماه با یک دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک است. در حالی که نیمی از ماه روشن و نیم دیگر تاریک است، ترمیناتور ماه که خط جداکننده بین ناحیه روشن و تاریکان است، به خوبی قابل‌مشاهده است. در امتداد این خط با توجه به زاویه تابش و طول بلند سایه‌ها می‌شود کوه‌ها و عوارض سطح ماه را بهتر مشاهده کرد.

انقلاب زمستانی

روز اول دی‌ماه کوتاه‌ترین روز سال در نیم‌کره شمالی زمین است. این روزی از سال است که خورشید در عبور از میان صفحه دایره‌البروج؛ کمانی را در آسمان طی می‌کند که کمترین ارتفاع را درد. خورشید در این حال در ناحیه‌ی صورت فلکی Capricornus است.

خورشید در این حالت مدت زمانی کمتری در آسمان حضور دارد و در نتیجه این روز کوتاه‌ترین روز سال خواهد بود. در مقابل برای مردم نیم‌کره جنوبی خورشید برای مدت طولانی بالای افق است. این روز برای نیم‌کره جنوبی روز اول تابستان است.

لحظه‌ی رسیدن خورشید به نقطه‌ی انقلاب زمستانی برای روز اول زمستان سال ۹۵ ساعت 14:07 است.

 

۲ دی‌ماه

بارش شهابی دُبی

بارش شهابی دُبی در ۲ دی‌ماه به اوج فعالیت خود می‌رسد. بیشترین نرخ بارشی که انتظار می‌رود مشاهده شود ۱۰ شهاب در هر ساعت است. با این حال این نرخ مربوط به یک رصدگاه ایده‌عال و زمانی است که کانون بارش در بالای سر شما قرار داشته باشد.

در تهران کانون بارش در ۲۷ درجه بالای افق شمالی قرار داد. این به ان معناست که شما در بهترین حالت ۴ شهاب در ساعت را می‌توانید ببنید.

 

هم‌نشینی ماه و مشتری

ماه و و سیاره مشتری در ساعت ۲۱: ۴۴ این شب به نزدیک‌ترین فاصله از یکدیگر یعنی فاصله‌ای معادل 2°17′ از یکدیگر می‌رسند. ماه در این رویداد ۲۳ روز سن دارد. در تهران حدود ساعت ۱: ۳۰ بامداد ماه و مشتری طلوع می‌کنند و به ارتفاع حداکثر ۴۷ درجه می‌رسند.
ماه در این شب دارای قدری معادل -11.4 و مشتری قدری برابر -1.9 است. هر دو این اجرام در محدوده صورت فلکی سنبله قرار دارند. حدایی بین این دو بیشتر از آن است که در میدان دیدی یک تلسکوپ قرار بگیرد اما به کمک یک دوربین دوچشمی نجومی یا چشم غیرمسلح نیز می‌توان آن را به خوبی دید.

 

۵ دی‌ماه

ماه در اوج

ماه به دورترین نقطه در مدارش به زمین می‌رسد و در نتیجه آن کمی کوچک‌تر دیده خواهد شد. فاصله ماه از زمین متغیر است زیرا مدار آن دایره کامل نیست. ماه در این مدار بیضی‌شکل هر ماه به دور زمین می‌گردد و فاصله‌اش از زمین حدود ۱۰ درصد تغییر می‌کند. این فاصله در اوج 405,000 km و در حضیض 363,000 km است.

دوره زمانی بین اوج و حضیض مداری ماه چیزی حدود ۲۷.۵۵۵ روز است که به آن anomalistic month می‌گویند. این زمان بسیار به طول دوره مداری ماه (orbital period) نزدیک است.این به آن معنی است که اندازه ماه در آسمان نیز در هر ماه تغییر می‌کند، این تغییر حدود ۱۳ درصد است. درخشندگی ماه نیز اندکی تغییر خواهد کرد، ماه در حضیض مداری کمی روشن‌تر خواهد بود.

در این ماه اندازه قمر زمین 29.38 ثانیه قوسی است، برای مقایسه ماه در حالت متوسط قطری معادل 31.07 است.

در این روز ماه در ساعت 09:26 به نقطه اوج مداری خود می‌رسد.

 

عطارد در حضیض

عطارد در طی مدارش به گرد خورشید، به نزدیک‌ترین فاصله‌اش از خورشید 0.31 AU می‌رسد. بر خلاف بقیه سیارات منظومه شمسی که مداری تقریباً دایره‌ای دارند. عطارد مدای بیضوی تر دارد. فاصله عطارد از خورشید بین 0.307 AU در حضیض و 0.467 AU در زمان اوج تغییر می‌کند. این تغییر فاصله که نزدیک به ۵۰٪ است، نشان دهند آن است که میزان تابش به سطح سیاره در مقایسه با حالت اوج دو برابر می‌شود.

در تصویر تلسکوپی سیاره عطارد می‌توانیم جزئیات کوچک و بسیار اندکی را از سطح سیاره ببینیم.

 

۶ دی‌ماه

بارش شهابی کَشتیدُمی

این بارش شهابی در محدوده صورت فلکی کَشتیدُم (Puppis) قرار دارد. این صورت فلکی یک صورت فلکی متعلق به نیم‌کره جنوبی است. این بارش شهابی که با نام Puppid–Velid شناخته می‌شود در این شب به اوج فعالیت خودش می‌رسد.

بیشترین نرخ بارشی که انتظار می‌رود مشاهده شود ۱۵ شهاب در هر ساعت است. این مقدار مربوط به یک رصدگاه ایده‌عال و زمانی است که کانون بارش در سر سو قرار داشته باشد. یا این حال نرخ بارشی که شما مشاهده خواهید کرد کمتر از این مقدار است.

در تهران کانون بارش ۳۵ درجه بالای افق جنوب شرقی در زمان نیمه‌شب قرار دارد.

 

۷ دی‌ماه

NGC 2232 در موقعیت مناسب

خوشه باز ستاره‌ای که در صورت فلکی تک‌شاخ قرار دارد، در موقعیت مناسبی برای رصد قرار می‌گیرد. این جرم عمقی در نیمه‌شب به بالاترین ارتفاع خود در آسمان می‌رسد که موقعیت مناسبی برای رصد آن است.

این خوشه ستاره‌ای برای بیشتر مناطق بین عرض جغرافیایی 65°N تا 74°S قابل رصد است. در تهران از حدود ساعت 19:47 با رسیدن ارتفاع خوشه به ۱۶ درجه در افق شرقی قابل روئیت است. در ساعت 00:07، NGC 2232 به بالاترین موقعیت خود یعنی ۴۹ درجه ارتفاع از افق جنوبی می‌رسد. در حدود ساعت 04:24 با رسیدن به ارتفاع 18° از افق غربی، کم کم از دسترس خارج می‌شود. قدر 3.9 این خوشه باعث می‌شد که دیدن آن با چشم غیرمسلح سخت باشد. بهتر است برای مشاهده این خوشه از یک دوچشمی نجومی یا تلسکوپ کمک بگیرید.

 

۸ دی‌ماه

مقارنه داخلی عطارد و خورشید

عطارد از دید ناظر زمینی از نزدیکی خورشید عبور می‌کند. این مقارنه را مقارنه داخلی می‌خوانیم زیرا سیاره عطارد در عبور از مدارش به گرد خورشید از میان زمین و خورشید عبور می‌کند. لحظه قرارگیری عطارد بین زمین و خورشید همان لحظه مقارنه داخلی است. در مقارنه‌ای که در دی‌ماه ۹۵ رخ می‌دهد عطارد از فاصله 2°26′ خورشید عبور می‌کند. به علت اختلاف زاویه بین صفحه مداری زمین و خورشید در هر دوره عطارد نمی‌توانیم عبور این سیاره را از مقابل خورشید مشاهده کنیم و سیاره از دید ناظر از بالا یا پایین خورشید عبور می‌کند. گذر قبلی عطارد اردیبهشت‌ماه بود.

 

۹ دی‌ماه

NGC 2244 موقعیت مناسب

خوشه ستاره‌ای باز NGC 2244 که در دل سحابی رزتا قرار دارد. در موقعیت مناسبی برای رصد است. این خوشه در هنگام نیمه‌شب در بالاترین ارتفاع خود قرار دارد. این خوشه برای عرض‌های جغرافیایی 74° شمالی تا 65° جنوبی قابل روئیت است. در تهران این خوشه ستاره‌ای از حدود ساعت 19:24 تا 04:42 بامداد قابل‌مشاهده خواهد بود. در هنگام نیمه‌شب نیز به ارتفاع ۶۰ درجه خواهد رسید.

این خوشه با قدر 4.8 برای مشاهده با چشم غیرمسلح بسیار کم‌نور است، اما به کمک یک دوچشمی می‌توان به راحتی آن را دید.

 

مقارنه ماه و عطارد

ماه در ساعت ۸ و ۲۵ دقیقه از فاصله 1°45′ از شمال سیاره عطارد عبور می‌کند. ماه در این حال ۳۰ روز عمر دارد. این مقارنه به علت فاصله ۲ درجه‌ای از خورشید بسیار سخت و خطرناک است. ماه در این حالت قدری معادل -5.5 و عطارد قدری به اندازه 1.6 دارد.

 

ماه نو

ماه از فاصله نزدیکی از خورشید عبور می‌کند (از دید ناظر زمینی) و برای چند روزی در تابش شدید خورشید غیرقابل روئیت است. پس از آن با عبور ماه از لحظه مقارنه ماه نو متولد می‌شد. لحظه تولد ماه نو ساعت 10:25 است. هلال ماه نو اندکی پس از غروب خورشید غروب خواهد کرد. طی روزهای آینده می‌توانیم ماه را بعد از غروب خورشید در افق غربی برای دقایقی مشاهده کنیم. این زمان رفته رفته افزایش خواهد یافت.

 

۱۰ دی‌ماه

مقارنه ماه و پلوتو

ماه و پلوتو در این روز از دید ناظر زمینی در نزدیکی یکدیگر دیده خواهند شد. نزدیک‌ترین فاصله آن‌ها 2°45′ است که در ساعت 04:21 رخ می‌دهد. در تهران این جفت تقریباً غیرقابل‌مشاهده هستند. ماه در این حالت سنی حدود ۱ روز و قدری معادل -7.2 دارد. پلوتو نیز قدری برابر 14.9 خواهد داشت؛ و علاوه بر این در آسمان روز و فاصله کمی از خورشید قرار دارند.

 

۱۱ دی‌ماه

دنباله‌دار 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova در حضیض

دنباله‌دار 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova به نزدیک‌ترین فاصله‌اش از خورشید، فاصله‌ای معادل 0.53 AU می‌رسد. این دنباله‌دار از تهران قابل روئیت نیست و در زمان روز به بالاترین ارتفاع خود می‌رسد.

 

 

۱۲ دی‌ماه

مسیه ۴۱

خوشه باز ستاره‌ای M41 در این شب‌ها در موقعیت مناسبی برای رصد قرار می‌گیرد. هنگام نیمه‌شب به بالاترین موقعیت خود در آسمان می‌رسد. برای موقعیت شهر تهران از ساعت 21:02 تا 03:10 قابل روئیت است. مسیه-۴۱ در ساعت 00:08 به بالاترین ارتفاع خود یعنی ۳۳ درجه می‌رسد.

مسیه-۴۱ با قدر 4.5 کم‌نورتر از است که با چشم غیر مسلخ دیده شود، بهتر است به کمک یک دوچشمی یا تلسکوپ‌های کوچک آن را رصد کنید.

 

مقارنه مریخ و نپتون

مریخ و نپتون در ساعت ۱۰ این روز به فاصله نزدیکی از یکدیگر دیده می‌شوند. مریخ از فاصله 0°01′ از جنوب نپتون عبور می‌کند. برای موقعیت شهر تهران این دو سیاره در حدود ساعت ۱۷ و ۳۰ در آسمان قابل رصد خواهد بود. حدود ۴ تا ۵ ساعت بعد از غروب خورشید در ساعت ۲۱: ۴۱ نیز غروب خواهد کرد.

مریخ قدری معادل 0.5 و نپتون نیز قدری معادل 7.9 دارد.

 

۱۳ دی‌ماه

هم‌نشینی ماه و زهره

ماه و زهره از فاصله نزدیکی از یکدیگر عبور می‌کنند. ماه از فاصله 1°54′ شمال زهره عبور می‌کند. ماه در این حال ۴ روز سن دارد. برای موقعیت تهران در حدود ساعت 17:18 در زمان غروب آفتاب این جفت در ارتفاع ۳۳ درجه قابل روئیت خواهند بود. ۳ ساعت و ۴۴ دقیقه بعد از غروب خورشید در ساعت 20:44 نیز غروب خواهند کرد.

ماه در این شب قدری معادل -10.7 و زهره معادل -5.0 دارد. به راحتی می‌توان با چشم غیرمسلح این دو جرم آسمانی را در کنار یکدیگر مشاهده نمود.

 

۱۴ دی‌ماه

مقارنه ماه و نپتون

ماه و نپتون در این روز در نزدیکی یکدیگر دیده می‌شوند. فاصله دو جرم به اندازه 0°22′ خواهد رسید و این در حالی است که ماه ۵ روز سن دارد.

برای موقعیت شهر تهران این دو جرم از حوالی غروب در ارتفاع 41° بالای افق جنوب غربی پدیدار می‌شوند. ۴ ساعت و ۳۵ دقیقه بعد، در ساعت 21:34 نیز غروب خواهند کرد. ماه در این شب قدری به اندازه -11.1 و نپتون قدری به اندازه 7.9 خواهند داشت. این دو جرم به اندازه‌ای نزدیک هستند که بتوان به کمک یک تلسکوپ آن‌ها را رصد کرد. توجه داشته باشید لحظه نزدیک‌ترین تقرب این دو جرم ساعت 07:31 به وقت تهران است.

 

مقارنه ماه و مریخ

در این روز ماه و مریخ نیز در فاصله نزدیکی از یکدیگر دیده خواهند شد. این دو جرم در ساعت ۱۰: ۱۰ به وقت تهران به فاصله 0°13′ از یکدیگر می‌رسند. این در حالی است که ماه تن‌ها ۵ روز سن دارد. برای موقعیت شهر تهران این دو جرم از حوالی غروب در ارتفاع 42° تا حدود ساعت ۲۱ و ۴۰ دقیقه قابل روئیت هستند.

قدر ماه در این شب -11.1 و قدر سیاره مریخ 0.5 است. هرچند که این دو جرم با چشم غیرمسلح دیده می‌شوند می‌توان این مقارنه را در میدان دید یک تلسکوپ نیز رصد کرد.

 

۱۵ دی‌ماه

بارش شهابی رُبعی

بارش شهابی ربعی که به آن بارش شهابی Quadrantid و بارش شهابی نطاق هم گفته‌اند یکی از پربارترین بارش‌های شهابی سال است. این بارش در این شب به اوج فعالیت خود با نرخ بارش ۸۰ شهاب در ساعت می‌رسد. این مقدار مربوط به یک رصدگاه ایده‌عال و زمانی است که کانون بارش در سر سو قرار داشته باشد. برای موقعیت شهر تهران در هنگام نیمه‌شب، کانون بارش در ارتفاع ۵ درجه‌ای افق شمالی قرار خواهد داشت که احتمال روئیت را بسیار کم می‌کند.

زمین در حضیض مداری

زمین در حرکت مداری‌اش به گرد خورشید در این روز به نزدیک‌ترین فاصله‌اش به خورشید می‌رسد. لحظه این رویداد ساعت 17:49 خواهد بود و زمین به فاصله 0.98 واحد نجومی می‌رسد. خورشید کمی بزرگ‌تر دیده می‌شود و میزان تابش نور خورشید بر زمین نسبت به زمان‌های دیگر بیشتر است.

تغییرات فصلی در کره زمین مربوط به زاویه تابش است. با اینکه در این روزها زمین به خورشید نزدیک‌تر است؛ اما در نیم‌کره شمالی فصل زمستان را تجربه می‌کنیم.

 

منابع:

منبع، منبع،

نویسنده:

سید محمد حسین خلیلی

سید محمد حسین خلیلی، دانش‌آموخته کارشناسی رشته فیزیک و دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد مهندسی هسته‌ای است. او از حدود 15 سالگی در گروههای نجومی خرمشهر٬ آبادان٬ اهواز فعالیت داشته است. به فعالیت های آموزشی و ترویجی علاقه مند است و دستی نیز بر آتش طراحی گرافیک دارد.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هنوز در خبرنامه علم‌بازار عضو نشده‌اید؟

برای اطلاع از آخرین اطلاعات و بروزرسانی؛ همچنین رویداد‌های نجومی، پیشنهاد‌های رصدی، تخفیف‌های ویژه و... در خبر نامه ما عضو شوید

You have Successfully Subscribed!