رویدادهای نجومی | نیمه دوم بهمن‌ماه

 توجه: هر روز از ساعت ۰۰: ۰۰ تا ۲۴ در نظر گرفته‌شده است. در نتیجه رویدادی که در ساعت ۰۱: ۰۰ بامداد روز سه‌شنبه رخ می‌دهد در تاریخ رسمی خود آورده شده؛ در صورتی که آمادگی برای رصد آن باید از دوشنبه (شب) انجام شود.

رویدادهای نجومی

۱5 بهمن‌ماه

مقارنه ماه و سرس

مقارنه ماه و سیاره کوتوله سرس، یکی از بزرگ‌ترین اجرام غیر سیاره‌ای در منظومه شمسی در ساعت ۰۵:۰۰ بامداد روز ۱۵ بهمن‌ماه رخ می‌دهد. در این ساعت ماه و سرس دارای مقدار بعد مشترک (مختصه‌ای در سیستم بعد و میل) هستند. ماه از فاصله ۱ درجه ای شمال سرس عبور می‌کند. این فاصله در واقع فاصله در لحظه مقارنه (Conjunction) است. نزدیک‌ترین فاصله این دو جرم آسمانی ۵۹ دقیقه قوسی است که در ساعت ۰۴:۲۸ رخ می‌دهد. ماه در این شب ۶ روز سن دارد.

متأسفانه برای موقعیت جغرافیایی تهران، این دو جرم سماوی از حدود ساعت ۱۷:۴۷ تا حدود ساعت ۲۳ در دست رس هستند و در ساعات نزدیک به مقارنه در آسمان این منطقه جغرافیایی و مناطق اطراف قابل‌مشاهده نخواهند بود. با این حال می‌توان این دو جرم را در غروب روز قبل تا حوالی نیمه‌شب به کمک یک دوربین دوچشمی در نزدیکی یکدیگر مشاهده کرد. ماه در این زمان قدری حدود -۱۱.۷  و سرس قدری برابر ۷.۹ دارد.

۱6 بهمن‌ماه

تربیع اول ماه

ماه در طی چرخه هلالی‌اش، بعد از ماه نو به حالتی بین ماه نو و ماه کامل می‌رسد. در این وضعیت ماه نیمی روشن و نیمی تاریک است. لحظه دقیق رسیدن ماه به حالت تربیع ساعت ۷:۵۰ صبح این روز است؛ اما در این روزها ماه حوالی غروب قابل روئیت می‌شود و تا حدود نیمه‌شب در آسمان حضور دارد. بیشترین ارتفاع ماه در این شب در ساعت ۱۸:۰۱ با مقدار ۶۸ درجه از افق جنوبی است.

این زمان یکی از بهترین موقعیت‌ها برای رصد عوارض ماه، بخصوص در مرز بین قسمت تاریک و روشن ماه (ترمیناتور ماه) است. به علت کشیدگی بیشتر سایه‌ها در این موقعیت جزئیات بیشتری را می‌توان از ماه در این حال دید.

تربیع اول ماه

۱8 بهمن‌ماه

ماه در نزدیک‌ترین فاصله از زمین

ماه به نزدیک‌ترین نقطه در مدارش به زمین می‌رسد و در نتیجه آن کمی بزرگ‌تر دیده خواهد شد. مدار ماه به دور زمین دایره کامل نیست و در واقع یک بیضی است. نزدیک‌ترین فاصله ماه از زمین 363 هزار کیلومتر و بیشترین فاصله آن 405 هزار کیلومتر است.

لحظه رسیدن ماه به نقطه حضیض مداری‌اش، به وقت تهران ۱۷:۳۳ است.

۱9 بهمن‌ماه

عطارد در اوج

عطارد در طی مدارش به گرد خورشید، به نزدیک‌ترین فاصله‌اش از خورشید 0.47AU می‌رسد. بر خلاف بقیه سیارات منظومه شمسی که مداری تقریباً دایره‌ای دارند. عطارد مداری بیضوی تر دارد. فاصله عطارد از خورشید بین 0.307 AU در حضیض و 0.467 AU در زمان اوج تغییر می‌کند. این تغییر فاصله که نزدیک به ۵۰٪ است، نشان دهند آن است که میزان تابش به سطح سیاره در مقایسه با حالت اوج دو برابر می‌شود.

 

در تصویر تلسکوپی سیاره عطارد می‌توانیم جزئیات کوچک و بسیار اندکی را از سطح سیاره ببینیم.

21 بهمن‌ماه

دنباله‌دار 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova

پیش‌بینی می‌شود این دنباله در به بیشترین درخشندگی خود، چیزی در حدود قدر 6.6 برسد. این دنباله‌دار در این زمان فاصله‌ای به اندازه 0.95 AU از خورشید و 0.09 AU از زمین خواهد داشت.

برای موقعیت جغرافیایی تهران، دنباله‌دار در حدود ساعت 01:49 طلوع می‌کند و به ارتفاع ۴۷ درجه‌ای از افق شرقی می‌رسد.

 

23 بهمن‌ماه

ماه کامل

ماه در این شب دارای فاز کامل و سن 14 روز خواهد بود. لحظه رسیدن به فاز کامل در این شب به وقت تهران 04:04 خواهد بود؛ و می‌توان آن را به راحتی در آسمان مشاهده کرد. ماه در لحظه فاز کامل در صورت فلکی اسد قرار خواهد داشت.

 

خسوف نیم‌سایه‌ای

در بامداد ۲۳ بهمن‌ماه یک ماه‌گرفتگی نیم‌سایه‌ای که از ایران قابل‌مشاهده است خواهیم داشت. گرفتگی از دقایقی پس از ساعت ۲ بامداد شروع می‌شود و تا ساعت 06:24 ادامه دارد؛ اوج این خسوف در ساعت 04:15 است. (این زمان‌ها برای شهر تهران است، بدیهی است که اختلافی کوچکی برای شهرهای دیگر کشور وجود دارد)

 ماه‌گرفتگی نیم‌سایه‌ای چیست؟

مانند دیگر ماه‌گرفتگی‌ها این ماه‌گرفتگی نیز زمانی رخ می‌دهد که زمین میان ماه و خورشید قرار می‌گیرد، با این تفاوت که به جای سایه کامل و تاریک زمین، نیم‌سایه زمین بر ماه می‌افتد. اگرِ نور ماه در طول این نوع ماه‌گرفتگی به طرز قابل‌توجهی کم می‌شود اما برای تشخیص آن باید چشمان تیزبین داشته باشیم، یا اینکه به کمک عکس‌برداری از ماه آن را مشخص کنیم.

البته در رویداد پیش رو، کل قرص ماه در ساعت اوج، وارد نیم‌سایه می‌شود. پس کاهش روشنایی ماه محسوس‌تر از حالت معمول خواهد بود. چنین رویدادی را اصطلاحاً «خسوف نیم‌سایه‌ای کامل» می‌گویند و رویداد نادری محسوب می‌شود.

خسوف نیم سایه‌ای

خسوف جزئی

روئیت پذیری خسوف

این خسوف در هر مکانی که ماه در بالای افق باشد قابل روئیت خواهد بود. نقشه زیر محل‌هایی که این رویداد در آنجا قابل روئیت است را نشان می‌دهد.

نقشه روئیت پذیری خسوف

 

25 بهمن‌ماه

ماه در اوج (خورشیدی)

ماه در طی مدارش به گرد زمین به موقعیتی که بیشترین فاصله را از خورشید دارد می‌رسد. ماه در این حالت فاصله‌ای به اندازه 0.9897 AU از خورشید خواهد داشت. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که ماه در پشت کره زمین (نسبت به خروشید) قرار بگیرد.

 

27 بهمن‌ماه

دنباله‌دار (PANSTARRS) C/2014 S2

پیش‌بینی می‌شود این دنباله‌دار در این ایام به بیشترین روشنایی‌اش چیزی معادل قدر 12.6 برسد. فاصله آن از خورشید 5.01 AU و از زمین 4.38 AU خواهد بود. برای موقعیت جغرافیایی تهران این دنباله‌دار در ساعت 00:36 بامداد در ارتفاع ۲۴ درجه‌ای افق جنوب شرقی در دسترس خواهد بود. در ساعت ۳ و ۲۷ دقیقه بامداد به بیشترین ارتفاع خود؛ ۳۹ درجه از افق جنوبی خواهد رسید.

موقعیت دنباله دار C/2014 S2

وضعیت دنباله دار C/2014 S2 در منظومه شمسی

هم‌نشینی ماه و مشتری

ماه و سیاره مشتری از فاصله‌ای به نزدیکی ۲ درجه و ۳۳ دقیقه قوسی از یکدیگر عبور می‌کنند. ماه در این حال ۱۸ روز سن دارد. برای موقعیت جغرافیایی شهر تهران این دو جرم از حدود ساعت ۲۳ در دسترس خواهند بود و در ساعت 03:49 به ارتفاع 46° خواهند رسید. قدر ماه در این شب -12.3 و قدر سیاره مشتری -2.3  است و هر دو در محدوده‌ی صورت فلکی سنبله قرار دارند.

 

29 بهمن‌ماه

مشتری در اوج

سیاره مشتری هر ۱۱.۹ سال به دور خورشید می‌چرخد. مشتری در طی مدارش به گرد خورشید به دورترین فاصله‌اش از خورشید می‌رسد. این فاصله برابر 5.46 واحد نجومی است. مدار مشتری مداری تقریباً دایره‌ای است. به همین سبب تغییرات فاصله بین نقطه اوج و حضیض آن چیزی حدود ۱۰ درصد است. این به آن معنی است که اختلاف در میزان تابش و گرمای دریافت شده از خورشید در بین حالت اوج و حضیض، مقدار بسیار کوچکی است.

 

بیشترین درخشش سیاره زهره

سیاره زهره در این ایام در آسمان شامگاهی دیده می‌شود. از حدود ساعت ۱۸ در ارتفاع ۳۶ درجه‌ای افق شرقی تا حدود ساعت ۲۱ قابل روئیت است.

درخشش سیاره زهره به دو عامل بستگی دارد. اول فاصله‌اش از زمین و دوم فاز آن، سیاره زهره نیز مانند ماه یک دوره هلالی دارد.

زهره در این زمان قدری برابر -5.5 دارد و سومین جرم پر نور آسمان بعد از خورشید و ماه است.

 

30 بهمن‌ماه

تربیع آخر ماه

در ساعت 23:05 ماه به نقطه‌ی میانه بین ماه کامل و ماه نو می‌رسد. در این حالت ماه نیمی روشن و نیمی تاریک است. ماه در این هنگام در حدود نیمه‌شب طلوع می‌کند و تا صبح در آسمان دیده می‌شود.

در تهران ماه در حدود ساعت 01:34 طلوع می‌کند.

مدت زمانی که ماه در حالت تربیع قرار دارد زمان بسیار خوبی برای رصد ماه با یک دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک است. در حالی که نیمی از ماه روشن و نیم دیگر تاریک است، ترمیناتور ماه که خط جداکننده بین ناحیه روشن و تاریکان است، به خوبی قابل‌مشاهده است.

در امتداد این خط با توجه به زاویه تابش و طول بلند سایه‌ها می‌شود کوه‌ها و عوارض سطح ماه را بهتر مشاهده کرد.

تربیع آخر ماه

M81 در موقعیت مناسب

مسیه ۸۱ در صورت فلکی خرس بزرگ، در موقعیت مناسبی برای رصد قرار می‌گیرد. این جرم آسمانی در حدود نیمه‌شب به بیشترین ارتفاع خود می‌رسد. برای موقعیت شهر تهران این کهکشان در زمان نیمه‌شب به ارتفاع ۵۶ درجه می‌رسد.

مسیه ۸۱ یک کهشکان مارپیچی است

موقعیت مسیه ۸۱

سیارک 14 Irene در مقابله

سیارک 14 Irene در شرایط مناسبی برای رصد قرار می‌گیرد. موقعیت این سیارک در محدوده صورت فلکی اسد قرار دارد و بیشتر طول شب را در آسمان حضور دارد.

بدون در نظر گرفتن موقعیت راصد در کره زمین، این سیارک در حوالی نیمه‌شب به بیشترین ارتفاع خودش می‌رسد. برای موقعیت جغرافیایی تهران، در حدود ساعت 19:36 وقتی به ارتفاع ۲۴ درجه می‌رسد قابل روئیت است. این سیارک در ساعت 00:44 به بالاترین ارتفاع خود یعنی ۷۹ درجه‌ای افق جنوبی شما می‌رسد. این سیارک قبل از ساعت ۶ بامداد در گرگ‌ومیش آسمان ناپدید می‌شود.

بهترین زمان برای رصد چنین جرم وقتی است که علاوه بر نزدیکی‌ترین فاصله به زمین در مقابله قرار داشته باشد. در این روز سیارک 14 Irene در مقابله با خورشید قرار دارد.

منابع:

منبع، منبع، منبع،

سید محمد حسین خلیلی

سید محمد حسین خلیلی، دانش‌آموخته کارشناسی رشته فیزیک و دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد مهندسی هسته‌ای است. او از حدود 15 سالگی در گروههای نجومی خرمشهر٬ آبادان٬ اهواز فعالیت داشته است. به فعالیت های آموزشی و ترویجی علاقه مند است و دستی نیز بر آتش طراحی گرافیک دارد.

مطالب مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس