زمین تنها نیست (اطلاعاتی که درز کرد)

اگر شما نیز یکی از دنبال‌کنندگان پر و پا قرص دنیای نجوم باشید و در جریان اکتشافات روز این حوزه علمی باشید، به خوبی آگاهی خواهید داشت که امروزه، سیارات زمین‌مانند بسیاری پیدا شده‌اند و حتی رکوردهای بسیاری نیز در این زمینه رقم خورده است. شبیه‌ترین سیاره به زمین یا نزدیکترین سیاره زمین‌مانند به ما یا برخی عناوین دیگر.

اما موضوع در چندین سال گذشته به این سادگی نبود. روزی، وجود حتی یک سیاره شبیه به ما هم یک سوال بود و موافقان و مخالفان زیادی داشت. در این مطلب به سراغ یکی از مطالب ماهنامه نجوم به قلم پوریا ناظمی رفته‌ایم که در شماره شهریور ۱۳۸۹ این ماهنامه و درست در زمانی که نخستین خبرها از کشفیات تلسکوپ فضایی کپلر اعلام شده بود منتشر شده بود. اطلاعاتی که خارج از عرف جامعه علمی، به ناگاه در یک رویداد مشهور جهانی درز کرد.

پس اگر برایتان جالب است که در مورد حال و هوای آن روزها بدانید، در ادامه مطلب با علم بازار همراه باشید.

 

اطلاعاتی که درز کرد

زمین تنها نیست

کنفرانس تد (TED) امروزه یکی از شناخته‌شده‌ترین اجتماعات جهانی است که در آن متفکران و آینده‌نگران سه حوزه فناوری، سرگرمی و طراحی گرد هم جمع می‌شوند و به ارائه طرح‌ها و ایده‌های خود می‌پردازند. این سخنرانی‌ها در سالهای اخیر اقبال فراوانی یافته است، به‌طوری که از کنفرانسی سالانه که در ایالات متحده برگزار می‌شد، اکنون به دو کنفرانس سالانه در آمریکا با نام «تِد»، یک کنفرانس سالانه در انگلستان با نام «تد جهانی» و همچنین چندین کنفرانس در کشورهای مختلف با نام های «تد ایکس» رسیده است. این برنامه اکنون ایده‌های جدید را پشتیبانی می‌کند و هر ساله جایزه‌ای به یک آرزو برای تغییر زمین می‌دهد.

نامهای سخنرانان و حوزه‌های صحبت ‌های آنها بسیار متنوع است؛ از بیل کلینتون و ال گور گرفته تا جیمز کامرون و کارولین پورکو، و از کارگردان و مهندس و آینده‌نگر و شیمی‌دان و عکاس و طنزپرداز، هر کسی ایده ارزشمندی برای پراکنده شدن در جهان داشته باشد، به این سخنرانی‌ها دعوت می‌شود. ویژگی مشترک این سخنرانی‌ها هم این است که باید در مدت ۱۸ دقیقه ارائه شوند. در تد جهانی ۱۳۸۹، انگلستان میزبان کنفرانس تد جهانی بود و یکی از سخنرانان باعث شد این کنفرانس در صدر اخبار جهان قرار بگیرد.

دیمیتار ساسلوی، محقق ارشد تحقیقات علمی ماموریت کپلر، زمانی که بر صحنه کنفرانس تد قرار گرفت تا سخنرانی ۱۸ دقیقه‌ای خود را آغاز کند، هرگز فکر نمی‌کرد آنچه در دقیقه هشتم سخنرانی خود خواهد گفت، به سرخط مهمترین رویدادهای علمی جهان تبدیل خواهد شد.

او سخنان خود را با داستان پیدا کردن بقایای استخوانهای کپرنیک آغاز کرد و با رویای کپرنیکی ادامه داد و درباره سیارات فراخورشیدی صحبت کرد. او در اسلایدهای خود نشان داد که با وجود کشفیاتی که در ۱۵ سال گذشته رخ داده، نمودار جرمی سیارات پیدا شده به شدت ناامیدکننده است. تعداد انبوهی از سیارات پیدا شده، مشتری‌گون‌های غول‌پیکر گازی‌اند که کاندیدای مناسبی برای سیارات زمین‌مانند نیستند. سیاراتی که ممکن است میزبان حیات باشند.

ساسلوی بدین ترتیب به دقیقه هشتم سخنرانی خود رسید که با نشان دادن اسلایدی اعلام کرد که در نخستین داده‌هایی که از کپلر در اختیار محققان قرار گرفته است، دست‌کم ۱۴۰ سیاره زمین‌مانند در کهکشان راه شیری کشف شده‌اند و این یعنی تغییر تمامی دانسته‌های ما از توزیع جرمی سیارات فراخورشیدی.

او گرچه اشاره کرد که اینها فقط نامزدهایی از سیارات‌اند، اما اعلام کرد که از نظر آماری این داده‌ها برای ما معنی خاصی دارند و آن معنی این است که اینک با صدای بلند و رسا می‌توانیم بگوییم که سیاراتی مانند ما در آن بیرون فراوان‌اند و کهکشان ما مملو از سیارات زمین‌مانند است. او در ادامه، با توجه به شرایط محیط بررسی شده گفت: «می‌شود تخمین زد که حدود ۱۰۰ میلیون سیاره بالقوه زیست‌پذیر در کهکشان ما وجود داشته باشند».

انتشار چنین خبری اگرچه برای همه علاقمندان هیجان‌انگیز است، اما همه از آن استقبال نکرده‌اند و در راس آنها ناسا قرار دارد. معمولا نتایج چنین پروژه‌هایی مدتها پیش از انتشار، برای بررسی در اختیار دانشمندان قرار می‌گیرد و با نظارت سازمانهای حامی طرح منتشر می‌شود. در حالی که انتظار می‌رفت نخستین داده‌ها فوریه سال آینده منتشر شود، اینک ساسلوف آنها را در تد منتشر کرده است و همین امر باعث شد بحث‌های بسیاری در بگیرد. خود او چند روز بعد در سایت ناسا نوشت، منظور او «در ابعاد زمین» بوده و نه زمین‌مانند و همینطور اعلام شد که عدد نشان داده شده مربوط به سیاراتی با جرم کوچکتر از ۲٫۹ برابر زمین بوده که در اسلاید، کوچکتر از ۲ برابر جرم زمین نشان داده شده است. اما در همان حال، ماموریت کپلر و ناسا مورد این انتقاد قرار گرفتند که چرا چنین داده‌های با ارزشی را دست‌کم در قالب خبر اولیه منتشر نکرده‌اند.

اما این درز اطلاعات و حاشیه‌هایی که برای این خبر به وجود آمده است، نباید اجازه پیدا کند که سایه‌ای بر روی اهمیت خبر اصلی بیاندازد. خبر بسیار مهم است. اینک ما نه تنها در مرکز عالم نیستیم، بلکه در کهکشان خود نیز سیاره‌ای بسیار معمولی به حساب می‌آییم که در میان دریایی از دنیاهای مشابه خود قرار گرفته‌ایم. اگر زمین تا این حد عادی باشد، شاید اتفاق معجزه‌واری که روی زمین رخ داده (شکل‌گیری حیات) نیز در نقاط دیگر جهان بارها و بارها تکرار شده باشد. اینک انسان یک گام به پیدا کردن جام مقدس ستاره‌شناسی مدرن که همان پیدا کردن حیات در بیرون زمین است، نزدیکتر شده است. این اتفاق مهمی است و نخستین باری است که ما می‌دانیم در کهکشان ما سیارات زمین‌مانند بسیاری وجود دارند.

محسن الهامیان

محسن الهامیان.از حدود 6 سال پیش فعالیت‌های گروهیِ علمی خود را آغاز کرد. علم، تکنولوژی، فعالیت‌های گروهی و هر چیزی که خلاقیت و پویایی در آن باشد، چیزهایی هستند که او را به وجد می‌آورند. وی اکنون در مقطع کارشناسی رشته روانشناسی بالینی مشغول به تحصیل است.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *