بیمارستانی در ایستگاه فضایی بین‌المللی

هیچ به این فکر کرده‌اید که فضانوردان در مکانهایی مانند ایستگاه فضایی بین‌المللی، با چه چالشهایی برای تامین سلامتی خود روبرو هستند؟ به نظر شما ناسا و دیگر سازمانهای فضایی جهان، چه تدابیری برای تامین سلامت فضانوردان اندیشیده‌اند.

در این مطلب از بلاگ علم بازار که از دومین شماره ماهنامه فناوری فضایی (نوشته نیلوفر احمدی مرزدشتی) انتخاب شده است، قصد داریم به این موضوع بپردازیم. با ما همراه باشید.

 

سلامت فضانوردان در فضا

کیف وسایل پزشکی از راه دور (تی آی پی – Telemedicine Instrumentation Pack) از فضا تا زمین

در سفرهای فضایی نمی‌توان تمامی تجهیزات و امکانات طبی و پزشکی را آن هم به طور کامل فراهم نمود. پس باید نهایت تلاش ودقت را اعمال نمود تا بتوان تجهیزاتی را انتخاب کرد که حداکثر کارایی را داشته باشند و موارد هر چه بیشتری را تحت پوشش قرار دهند. از سوی دیگر نمی‌توان تمامی احتمالات پزشکی را تحت پوشش قرار داد. بیماری ها و مخاطرات پزشکی را با توجه به احتمال وقوع آن ها و عوارض شان رده بندی کرد و در نظر داشت. یک نکته مشهور را باید مد نظر قرار داد که شایعترین چیزها، بیشتر رخ می دهند.

در مسافرت های فضایی دو سیستم از مراقبت های بهداشتی و پزشکی را در نظر می گیرند.

اولین سیستم، کمک های اولیه پایه را شامل می شود که یکی از فضانوردان یا همگی، آشنایی کاملی با آن ها خواهند داشت.کیت های اورژانسی، دارویی، بهداشتی، دندان پزشکی و نمونه برداری… از این قبیل هستند.

سیستم دوم شامل تجهیزات و داروهایی است که فقط با نظر متخصصین پزشکی می توان از آن ها بهره جست. سیستم تله مدیسین، بخشی از سیستم دوم مراقبت های بهداشتی و پزشکی در فضا است که می بایست در نهایت هماهنگی به اجرا درآید. ارتباطات باید به خوبی برقرار شده و اطلاعات مورد نیاز بایست با کمال دقت، رد و بدل شود. پایگاه های پزشکی کامپیوتری و برنامه های نرم افزاری تشخیص طبی باید به کار گرفته شوند. تعادل بین تکنولوژی ها و پیچیدگی های بکار گرفته شده و توانایی ها و مهارت های پرسنل درگیر را باید در نظر داشت. مهم ترین نکته آن است که تکنولوژی هیچ گاه نمی تواند جایگزین کامل مهارت های انسانی در تشخیص شود.

سیستم‌های تله‌مدیسین سعی دارند با فراهم کردن سرویس های مراقبت بهداشتی برای افرادی که به دلیل شرایط جغرافیایی و محیطی امکان دسترسی به آنان وجود ندارد (مانند فضانوردان) کمک کنند و درجهت رسیدن به این مهم از فرآیندهای مختلفی استفاده می کنند که این فرآیندها شامل: بهره گیری از انتقال صوت، متن، تصاویر ویدیویی و تبدیل سیگنال های الکتریکی در پزشکی، کنفرانس ویدیوئی، تبادل تصاویر ثابت، کنترل علائم حیاتی از دور، آموزش مستمر پزشکی می باشد.

تلاش‌های اولیه ناسا در این زمینه مربوط به اوایل دهه ۶۰ میلادی است، که انسان برای اولین بار شروع به انجام سفرهای فضایی کرد. پزشکان ناسا نیاز داشتند که وضعیت سلامت فضانوردان خود را در موقعیت های مختلف کنترل نمایند. پارامترهای فیزیولوژیک حین مأموریت‌ها در سفینه و لباس فضایی اندازه گیری و ارسال می‌شد.

ناسا بیشترین سرمایه گذاری را در تأمین فن آوری لازم برای تله مدیسین انجام داده است. یک گزارش به ۱۵ پروژه در زمینه تله مدیسین در آن زمان (اوایل دهه ۶۰) اشاره می‌کند. چنین کوشش‌های اولیه و توسعه ارتباطات ماهواره ای منجر به رشد تله مدیسین و بسیاری از تجهیزات پزشکی در جهت تسهیل تبادل اطلاعات شده است. از سال ۱۹۹۴ ناسا فعالیت های زیادی در بسیاری از مراکز در زمینه ی تله مدیسین انجام داده است. از جمله این مراکز می توان مرکز تحقیقات ایمز (Ames Research Center)، تسهیلات تحقیقات پرواز درایدن (Dryden Flight Research Center)، مرکز پروازفضایی گودارد (Goddard Space Flight Center)، ستاد ناسا، آزمایشگاه پیشرانش جت (Jet Propulsion Laboratory)، مرکز فضایی جانسون (Johnson Space Center)، مرکز تحقیقات لانگلی (Langley research center)، مرکز تحقیقات لوئیس (Lewis Research) و مرکز پرواز فضایی مارشال (Marshall Space Flight Center) را نام برد.

 

کیف وسایل پزشکی از راه دور

با طولانی تر شدن مدت پرواز در مأموریت های شاتل فضایی و ایستگاه بین المللی فضایی (ISS) پزشکان نیاز بیشتری را برای بررسی مسائل پزشکی از راه دور حس می کردند. به طوری که بتوانند به مشکلات جدی پزشکی به صورت مناسب و در اسرع وقت بپردازند. به همین جهت کیف وسایل پزشکی از راه دور (تی آی پی) برای گسترش قابلیت پشتیبانی پزشکی در شاتل فضایی و ایستگاه فضایی بین المللی توسط مرکز فضایی جانسون طراحی شد که در مأموریت های رفت و برگشت فضایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در عصر حاضر نیز با توجه به محدودیت های حضور پرسنل و متخصصان پزشکی در فضا و مشکلات خاص سلامت و بهداشت در سفرهای فضایی کیف وسایل پزشکی از راه دور (تی آی پی) با ظرفیت های فراوان خود از جمله توانمندی ارائه خدماتی چون: درمان از راه دور (Teletherapy)، پایش از راه دور (Telemonitoring)، مشاوره از راه دور (Teleconsultation) و تشخیص از راه دور (Telediagnosis) می تواند راه حلی موثر و بی جایگزین برای ارائه خدمات تخصصی سلامت در فضا تلقی گردد.

در واقع (تی آی پی) یک دستگاه به عنوان سیستم تشخیصی در ابعاد یک چمدان است که مجموعه ایی فشرده و جامع از ابزار تله ‌مدیسین قابل حمل را فراهم می‌کند.

وزن این کیف حدود ۳۶ پوند (معادل ۱۶ کیلوگرم) و ابعاد آن ۱۹  ×۱۶ × ۹ اینچ  (هر اینچ معادل ۵۴/۲ سانتی متر است.) می باشد و یک کیفِ پزشکی چند رسانه ای است که شامل چندین ابزار و وسایل پزشکی مرتبط با یک رایانه ی مبتنی بر پردازنده پنتیوم تعبیه شده در داخل کیف می باشد.

[ult_animation_block animation=”slideInUp” animation_duration=”3″ animation_delay=”1″ animation_iteration_count=”1″]

کیف وسایل پزشکی از راه دور (تی آی پی - Telemedicine Instrumentation Pack) - فروشگاه تخصصی ابزارهای علمی | علم بازار

تصویر ۱- فناوری “بسته پزشکی از راه دور (تی آی پی)” طراحی شده توسط مرکز فضایی جانسون را نشان می دهد.
a. (تی آی پی) به انضمام وسایل همراه آن را نشان می دهد.
b. بخشی از سخت افزار (تی آی پی) قبل بسته شدن را نشان می دهد.

[/ult_animation_block]

اجزای اصلی (تی آی پی) شامل: کامپیوتر تعبیه شده، صفحه نمایش ال سی دی رنگی، دوربین سی سی دی، منبع نور و برق قدرت، پخش کننده و تجهیزات اندازه گیری می باشد.

سیستم (تی آی پی) از نظرسخت افزاری مباحث زیر را در بر می گیرد:

* سیستم های پزشکی از راه دور
* سیستم های کامپیوتری
* ضبط کننده اطلاعات
* دستگاه های اندازه گیری فیزیولوژیک
* کیت منبع تغذیه پزشکی

ناسا در چندین تجربه ی تله‌مدیسین از ای سی تی اس (ACTS) بهره‌برداری نموده است (یعنی ماهواره تکنولوژی پیشرفته ی ناسا) که در سال ۱۹۹۴ به فضا پرتاب شد. (تی آی پی) همگام با ماهواره های ای سی تی اس و یو اس ای تی (USAT – ماهواره هایی که ناسا برای تبادل اطلاعات داده های پزشکی به زمین از آن ها استفاده می کند) ثابت کرده که توانایی ارائه خدمات پزشکی اصلی را در هر مکان دارا است و با کمک ای سی تی اس می تواند مدارک پزشکی، داده‌های آزمایشگاهی، تصاویر ویدئویی زنده و اصوات را گرفته و با سرعت نسبت داده‌های تی _۱(مگابایت ۵۴۴/۱) به مسافت های دور منتقل کند. امروزه ای سی تی اس مقرون به صرفه‌تر و سریعتر از آنچه قبلاً امکان داشت سرویس های اطلاعاتی و کلینیکی کیفی را به نواحی دور دست منتقل می‌سازد.

مطالعات زمینی پروژه تست حیات قمری مریخ (LMLSTP) در طی سال های ۱۹۹۵تا ۱۹۹۷میلادی توسط مرکز فضایی جانسون به منظور ایجاد یک سیستم حمایتگر از زندگی انسان در فضا در طی سه فاز برنامه ریزی و طراحی شد. در طی یک برنامه ی ۹۰ روزه از فاز سومِ این پروژه کیف وسایل پزشکی از راه دور (تی آی پی) مورد استفاده قرار گرفت.

[ult_animation_block animation=”flip” animation_duration=”3″ animation_delay=”1″ animation_iteration_count=”1″]

بسته ابزار پزشکی از راه دور (تی آی پی) که در فاز سوم پروژه تست حیات قمری مریخ مورد استفاده قرار گرفت - فروشگاه تخصصی ابزارهای علمی | علم بازار

تصویر ۲- بسته ابزار پزشکی از راه دور (تی آی پی) که در فاز سوم پروژه تست حیات قمری مریخ مورد استفاده قرار گرفته را نشان می دهد.
a. مسئول پزشکی در حال انجام آزمایش روی یکی از اعضای خدمه به وسیله (تی آی پی) می باشد.
b. ابزار و محتویات درون بسته ابزار پزشکی از راه دور (تی آی پی) را نشان می دهد.

[/ult_animation_block]

وسایل درون کیف (تی آی پی) می تواند برای معاینات و آزمایشات فیزیکی، اتولوژیکال، اوپتامولوژیکال و همچنین با قابلیت های اضافه بر آن مانند ثبت ضربان قلب، نوار قلب و پالس اکسیمتر استفاده شود.

رایانه تعبیه شده در این کیف می تواند داده ها را از این ابزار و وسایل مختلف جمع آوری کند و آن ها را از طرُق مختلف ارتباطی انتقال دهد. نکته ای که باید مد نظر داشت این است که تنها با توجه به پهنای باند ارتباطی موجود در (تی آی پی) ، می توان در گرفتن و انتقال داده ها در زمان واقعی، نزدیک به زمان واقعی و یا در یک حالت ذخیره از آن استفاده نمود. لازم به ذکر است که اطلاعات به دست آمده از (تی آی پی) تنها مشروط بر سازگار بودن با سیستم های ارتباطی شاتل فضایی قابل دسترس خواهندبود.

(تی آی پی) می تواند دسترسی به اندازه گیری داده‌ها جهت تصاویر چشم، گوش، بینی، گلو و الکتورکاردیوگرافی، سطح غلظت اکسیژن خون، فشار خون و تعداد نبض قلب و گوش کردن صدای شش ها و قلب و ارزیابی پوست را فراهم سازد.

[ult_animation_block animation=”slideInUp” animation_duration=”3″ animation_delay=”1″ animation_iteration_count=”1″]

تصاویر گرفته شده به وسیله بسته ابزار پزشکی از راه دور (تی آی پی) در طی فاز سوم از پروژه تست حیات قمری مریخ - فروشگاه تخصصی ابزارهای علمی | علم بازار

تصویر ۳- تصاویر گرفته شده به وسیله بسته ابزار پزشکی از راه دور (تی آی پی) در طی فاز سوم از پروژه تست حیات قمری مریخ، نشان داده شده است. این تصاویر توسط سرپرست بخش پزشکی (CMO) با اهداف تحقیقاتی بررسی رفتار و عملکرد بدن انسان و پزشکی بالینی، گرفته شد.
a. ارزیابی تشخیصی یک ضایعه کوچک در غشای مخاطی خدمه.افسران پزشک احساس کردند که قادر هستند تا با استفاده از تصاویر ویدئویی به دست آمده از (تی آی پی) غشاهای مخاطی اعضای خدمه را به اندازه کافی مشاهده کنند و نشانه ای از آسیب و یا اثرات سمی را در آن بیابند.
b. تصویری از داخل فرج و کام.این تصویر همراه با سیگنال های نویزی ویدئویی گرفته شده است.چند حادثه تداخل هم زمان خطوط تجهیزات الکترونیکی، موجب پنهان شدن تصاویر ویدئویی شده بود.با این حال، افسران پزشک به طور کل کیفیت تشخیصی تصاویر گرفته شده در حین انجام آزمایشات ایمونولوژی را بسیار خوب عنوان کردند.
c. در این تصویر پرده صماخ گوش در طی مانور والسالوا (Valsalva maneuver) که در حال حرکت است مشاهده می شود.
d. درمان زخم پوست در وسط ساق پا یکی از خدمه.این تصویر پس از ارزیابی و درمان زخم پوست، به وسیله (تی آی پی) نشان داده شده است.
ارزیابی عملکرد واکسیناسیون.افسران پزشک به راحتی قادر بودند تا مکان کاربردی آنتی ژن ها بر روی ساعد چهار خدمه را مشاهده کنند.

[/ult_animation_block]

در سال ۱۹۹۸ میلادی در طی یک مأموریت ۹ روزه، کیف ابزار پزشکی از راه دور(تی آی پی) ، با اهداف اصلی زیر در برنامه تکمیلی شاتل فضایی پروژه های دی تی او ۶۶۹ (DTO 669) و دی اس او ۳۳۴ (DSO 334)، مورد آزمایش و ارزیابی قرار گرفت. این اهداف عبارت بودند از:

۱- توانایی (تی آی پی) برای ضبط ویدئو، صدا و اطلاعات زیست پزشکی بر روی مدارگرد و ارسال آن اطلاعات به اتاق پشتیبانی چند منظوره (MPSR) در مرکز فضایی جانسون
۲- بررسی کیفیت این داده ها، از دیدگاه بالینی
۳- قابلیت استفاده از (تی آی پی) در محیط بی وزنی
۴- امکان سنجی عملیاتی هم زمان با استفاده از (تی آی پی) برای معاینه پزشکی تعاملی و تشخیصی در فضا از سطح زمین
۵- بررسی میزان زمان و دخیره سازی و بازگردانی داده ها تو سط (تی آی پی)

در این آزمایش چون به یک دیدکلی و عمومی ویدئویی نیاز بود خروجی ویدیویی گرفته شده از (تی آی پی) به سیستم دوربین مدار بسته شاتل متصل شد. به این ترتیب، برای بررسی و ارزیابی توانایی (تی آی پی) در حل پارامترهای مربوط (مشاهدات، علائم و نشانه ها) با این شرایط طراحی شده بود. بررسی شامل ارزیابی ویدئو از چشم، گوش، بینی، دهان، گلو و پوست با استفاده از زیر سیستم های تصویربرداری (تی آی پی) بود.

گوشی پزشکی الکترونیکی به عنوان یک آسکولاتور برای قلب، ریه و صداهای روده ای مورد استفاده قرار گرفت. نوار قلب، فشار خون، درصد اشباع اکسیژن و ضربان قلب از طریق وسایل و ابزار بیوپزشکی (تی آی پی) اندازه گیری شدند. با این همه برای استفاده از (تی آی پی) در مأموریت های بعدی همچون مریخ باید قابلیت اندازه گیری پارامتر های دیگری نیز به آن اضافه شود.

در صورت بروز بیماری مونیتور مداوم علائم حیاتی (فشار خون،ضربان قلب) به اجرا در آمده و داده های بدست آمده برای کمک به نیازهای افسر پزشک به طور مستقیم به زمین انتقال داده می شود.

لازم است که یک پزشک برای مراقبت های درون پروازی در نظر گرفته شود. چنین شخصی هم چنین می تواند یک فضانورد آموزش دیده که توانمندی اجرای وظایفی دیگری از جمله جستجو و تحقیق را نیز باشد. در مأموریت های فضایی طولانی مدت مانند مأموریت های کره ماه یا مریخ، نیاز به وجود چنین پرسنلی به شدت افزایش پیدا می کند. به چنین فردی افسر پزشک (flight surgeon) گفته می شود.

افسر پزشک می بایست یک آسیب دیدگی با جراحت حاد را تشخیص داده، درمان کرده و آن را در وضعیتی ثابت نگه دارد و همچنین در صورتی که نیاز به یک بازگشت فوری و اورژانسی باشد، بیمار را برای این انتقال آماده نماید. افسران پزشک از آموزش های ترکیبی در رده ها و ترتیبات مختلف برخوردار می شوند تا بتوانند وظایفی را هم چون دستیاری جراحی، پشتیبانی بیهوشی انجام داده و از توانایی تشخیص پزشکی مانند وظایف مرتبط با امور آزمایشگاهی یا تصویربرداری پزشکی بهره مند شوند.

[ult_animation_block animation=”slideInUp” animation_duration=”3″ animation_delay=”1″ animation_iteration_count=”1″]

یک فضانورد اروپایی به نام الکساندر گرست به عنوان افسر پزشک خدمه آموزش می‌بیند - فروشگاه تخصصی ابزارهای علمی | علم بازارتصویر ۴- یک فضانورد اروپایی به نام “الکساندر گرست” به عنوان افسر پزشک خدمه آموزش می‌بیند. وی در حال یادگیری مهارت های پزشکی برای به کارگیری در ایستگاه فضایی بین‌المللی است.

[/ult_animation_block]

در این آزمایش نیز (تی آی پی) توسط یکی از اعضای خدمه در هیئت مدیره کنترل می شد و انتقال داده ها توسط یک افسر پزشک و هماهنگی زمینی یک مهندس پزشکی در ایستگاه کاریِ اتاق پشتیبانی چند منظوره پزشکی در سطح زمین انجام شد (در تصویر ۵ به آن اشاره شده است).

[ult_animation_block animation=”slideInUp” animation_duration=”3″ animation_delay=”1″ animation_iteration_count=”1″]

ایستگاه کاری اتاق پشتیبانی چند منظوره پزشکی - فروشگاه تخصصی ابزارهای علمی | علم بازارتصویر ۵- ایستگاه کاریِ اتاق پشتیبانی چند منظوره پزشکی

[/ult_animation_block]

در واقع  برای بهره وری از سیستم تله مدیسین در فضا  به بیمار (فضانورد)، مشاور (افسر پزشک نیروی هوایی)، متخصص (پزشکان، مهندسان زیستی و مشاورین و …. روی زمین) و اتاق کنترل پرواز برای دریافت داده های پزشکی ، نیاز می باشد. (در تصویر ۶ کنسول مهندسی پزشکی به همراه خدمه در اتاق پزشکی کنترل پرواز دیده می شود.)

[ult_animation_block animation=”slideInUp” animation_duration=”3″ animation_delay=”1″ animation_iteration_count=”1″]

کنسول مهندسی پزشکی به همراه خدمه در اتاق پزشکی کنترل پرواز دیده می شود - فروشگاه تخصصی ابزارهای علمی | علم بازار

تصویر ۶- کنسول مهندسی پزشکی به همراه خدمه در اتاق پزشکی کنترل پرواز دیده می شود.

[/ult_animation_block]

صرفه جویی در وقت و هزینه، مهم ترین ویژگی کیف (تی آی پی) است. دسترسی آسان و مستقل از مکان کاهش نقل و انتقالات، کاهش خطا و بالابردن سرعت مشاوره ها، استفاده راحت از تجربیات پزشکان و متخصصان درنقاط دور دست، از دیگر مزایای کیف (تی آی پی) است که خود این مزایا عامل توجه و سرمایه گذاری های بیشتر از سمت سازمان های فضایی جهان به این معقوله شده است.

کاربردهای (تی آی پی) و امکانات ارتباطی در پزشکی حوادث غیر مترقبه

مهم ترین دستاورد این کیف، ایجاد و تقویت کمک رسانی در حوادث غیر مترقبه بر روی زمین بوده است.

سازمان ناسا پس از استفاده از خدمات تله مدیسین برای امداد رسانی پس از وقوع زمین لرزه ویرانگر سال ۱۹۸۵ شهر مکزیکوسیتی به کمک ماهواره مخابراتی ای تی اس _۳ (ATS-3) و استفاده از پروژه پل فضایی اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده (US/USSR Space Bridge) به منظور پشتیبانی از امور تله‌مدیسین پس از وقوع زمین لرزه آمریکا در سال ۱۹۸۸ و در زمان کودتای نافرجام ۱۹۹۳ مسکو برای درمان مصدومان خیابانی، عملاً تصمیم به بهره برداری از ماهواره های خود در پشتیبانی از امور تله‌مدیسین در حوادث غیر مترقبه زمینی گرفت. زیراکه اوصولاً این حوادث غیر مترقبه به زیرساخت های ارتباطات تلفنی و مخابراتی خسارت وارد می کند. خسارات ناشی از حوادث غیر مترقبه تاثیر چندانی بر ارتباطات بی‌سیم ند ارند. اما خسارت به برج‌های رادیویی، ایستگاهای اصلی و تکرار کننده‌ها می‌توانند این ارتباطات را با وقفه مواجه سازند. به همین جهت در این مواقع ماهواره یک ابزار ارتباطی از راه دور مفید محسوب می‌گردد.

مدل آزمایشی ای سی تی اس یک نمونه اولیه برای نسل جدید سیستم‌های تله‌مدیسین ماهواره‌ای محسوب می گردد. ناسا در چندین تجربه تله‌مدیسین و از ماهواره ای سی تی اس به همراه (تی آی پی) بهره‌برداری نموده است. برای مثال انجام خدمات تله‌مدیسین در سال ۱۹۹۶ در ایالات مونتانا شامل نظارت بر وقوع سانحه طبیعی در پالایشگاه شرکت اگزان به صورت فراهم آوردن تسهیلات بیمارستانی از راه دور بود. که در این حادثه، از یک نسخه اصلاح شده‌ای از دهانه ورودی بسیار کوچک (USAT) به همراه کیف قابل حمل (تی آی پی) استفاده شد. (تی آی پی به عنوان سیستم تشخیصی) امکان آزمایش بیماران و معاینه را در هر محل فراهم می‌آورد و داده‌های آزمایشگاهی، تصاویر ویدئوی و اصوات را گرفته و به مسافت های دور منتقل می‌کرد.

متوسط پهنای باندی که برای انتقال اطلاعات به کار می‌رود یک فاکتور محدوده کننده (تی آی پی) می‌باشد. در کل (تی آی پی) در زمینه ارتباطات مخابراتی در زمان وقوع حوادث غیر مترقبه، می‌تواند ارتباط سریع، کارآمد، قابل اعتماد و شخصی را برای امدادگران حوادث غیر مترقبه صرف نظر از شدت و گستردگی خرابی‌ها و خسارات ارائه دهد.

پس از استفاده از (تی آی پی) در پروژه‌های مختلف، فواید این سیستم‌ در تله‌مدیسین آشکار شد و بر نیازمندی های لازم جهت رسیدن به توانائی‌های ملی و بین‌المللی آن تاکید شد، به طوری که بتوان از آن در مواقع نیاز استفاده کرد.

منابع

۱- Homick JL, Delaney P, Rodda K. Overview of the Neurolab Spacelab mission. Acta Astronaut. 1998 Jan-Apr; 42(1-8):69-87. PubMed PMID: 11541633.

۲- Fuller, C. A, Murakami D, Robinson E, Hoban-Higgins TM, Tang I. The Effects of Spaceflight on the Rat Circadian Timing System. In: The Neurolab Spacelab Mission: Neuroscience Research in Space, ed. J.C. Buckey and J.L. Homick, NASA SP-2003-535, 2003. p. 233-41.

۳- Scott RE. e-Records in health – preserving our future. Int J Med Inform. 2007;76: 427-431

۴- Garshnek V, Burkle FM. Applications of Telemedicine and Telecommunications to Disaster  Medicine: Historical and Future Perspectives. J Am Med Inform Assoc. 1999 Jan-Feb; ۶(۱): ۲۶–۳۷٫PMCID: PMC61342

۵- Jones JA, McGinnis PJ, Hamilton DR, D’Aunno D, Simmons S, Melton S, et al. Telemedicine During Lunar Mars Life Support Test Project Phase III. In: Lane HW, Sauer RL, Feeback DL, eds. Isolation: NASA Experiments in Closed-Environment Living: Advanced Human Life Support Enclosed System Final Report. San Diego: Univelt, Incorporated; 2002;397-406.

۶- Crump WJ, Levy BJ, Billica RD. A field trial of the NASA Telemedicine Instrument Pack in a family practice. Aviat Space Environ Med. 1996 Nov;67(11):1080-5. PubMed PMID: 8908347.

۷- Lodge JH. Mobile satellite communications systems: toward global personal communications. IEEE Commun Magazine. 1991;29(11):24-30.

۸- Grubb JL. The traveler’s dream come true. IEEE Commun Magazine. 1991;29(11):48-51.

[ult_animation_block animation=”zoomInRight” animation_duration=”3″ animation_delay=”1″ animation_iteration_count=”1″][bsf-info-box icon_size=”32″ title=”ماهنامه فناوری فضایی”]
این مطلب از دومین شماره ماهنامه فناوری فضایی که آذر ماه ۱۳۹۴ بر روی گیشه‌های سراسر کشور قرار گرفته است، برداشته شده است.
ماهنامه فناوری فضایی یکی از بازیگران جدید علمی کشور در میان نشریات چاپی است. ماهنامه علمی، خبری و تحلیلی فناوی فضایی، جدیدترین نشریه علمی کشور است که با تهیه آن از انواع مطالب، گزارش‌ها و تحلیل‌های جذاب و متنوع در حوزه فضا و فناوری‌های فضایی، آخرین اکتشافات و پیشرفت‌های این حوزه باخبر خواهید شد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد این ماهنامه می‌توانید به مطلبی تحت عنوان «ماهنامه فناوری فضایی | معرفی» که در بلاگ قرار داده‌ایم مراجعه کنید و برای سفارش سومین شماره آن که این روزها بر روی گیشه قرار گرفته است، می‌توانید اینجا کلیک کنید.
[/bsf-info-box][/ult_animation_block]

محسن الهامیان

محسن الهامیان.از حدود 6 سال پیش فعالیت‌های گروهیِ علمی خود را آغاز کرد. علم، تکنولوژی، فعالیت‌های گروهی و هر چیزی که خلاقیت و پویایی در آن باشد، چیزهایی هستند که او را به وجد می‌آورند. وی اکنون در مقطع کارشناسی رشته روانشناسی بالینی مشغول به تحصیل است.

مطالب مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هنوز در خبرنامه علم‌بازار عضو نشده‌اید؟

برای اطلاع از آخرین اطلاعات و بروزرسانی؛ همچنین رویداد‌های نجومی، پیشنهاد‌های رصدی، تخفیف‌های ویژه و... در خبر نامه ما عضو شوید

You have Successfully Subscribed!