قسمت ۲۰م دوره ابتدای نجوم | دنباله دارها + اینفوگرافیک

دنباله‌دارها از زیباترین پدیده‌های آسمان شب هستند. گوی‌هایی نورانی که به ندرت در آسمان ظاهر می‌شوند و بر خلاف شهاب‌ها، بسیار آرام در پهنه آسمان جابجا می‌شوند.

دنباله‌دارها، یکی از زیباترین تهدیدها علیه نسل بشر و حیات بر روی زمین هستند! در حقیقت یکی از کاندیداهای نابودی زمین، همین دنباله‌دارها هستند. برخورد یک دنباله‌دار با زمین تصویری خیره کننده ایجاد خواهد کرد، اما مشکلش این است که اگر این دنباله‌دار فرضی به اندازه کافی بزرگ باشد، احتمالا این آخرین تصویری خواهد بود که می‌بینیم!

اگر مایل هستید اطلاعات بیشتری در مورد این تهدید زیبا بدانید، در ادامه مطلب با علم بازار همراه باشید.

نمایی خیالی از چند دنباله دار در راه برخورد به سیاره زمین

نمایی خیالی از چند دنباله دار در راه برخورد به زمین

دنباله دارها

دنباله‌دار جسم کوچکی در منظومه شمسی است که معمولاً از غبار و یخ تشکیل شده و با نزدیک شدن به خورشید ذرات سطحی آن تبخیر شده و مانند دنباله به نظر می‌رسد.

عنوان «ستاره دنباله‌دار» که بسیار رایج است از نظر علمی دقیق نیست چون ستاره‌ها دنباله ندارند و جنسشان متفاوت است همچنين ستارگان داراي حركتي مانند دنباله‌يدارها نسيتند.

در هر دنباله‌دار دو نوع دنباله وجود دارد: دنباله غبار و دنباله گاز یونیزه. دنباله غباری از ذراتی به بزرگی ذرات موجود در دود تشکیل شده است. این نوع دم هنگامی تشکیل می‌شود که باد خورشیدی مقداری ماده از کُما جدا می‌کند. چون این ذرات بسیار کوچکند با کوچک‌ترین نیرویی جابجا می‌شوند، در نتیجه این دنباله‌ها معمولاً پخش و خمیده‌اند.

دنباله‌های گازی وقتی تشکیل می‌شوند که نور خورشید مقداری از مواد کما را یونیده می‌کند و سپس باد خورشیدی این مواد یونیده را از کما دور می‌کند.

دنباله‌های یونی معمولاً کشیده‌تر و باریکترند. هر دوی این دنباله‌ها ممکن است تا میلیون‌ها کیلومتر در فضا پراکنده شوند. وقتی که دنباله‌دار از خورشید دور می‌شود دم و کما از بین می‌روند و فقط مواد سرد و سخت درون هسته باقی می‌مانند.

دنباله دار McNaught2 یکی از مشهورترین دنباله دارهاست

دنباله دار McNaught2 یکی از مشهورترین دنباله دارهاست

 

منشاء دنباله‌دارها

دنباله‌دارها در دو جا بطور بارز یافت می‌شوند: کمربند کویپر و ابر اورت. دنباله‌دارهای کوتاه مدت معمولاً از ناحیه‌ای به نام کمربند کوییپر می‌آیند. این کمربند فراتر از مدار نپتون قرار گرفته است. اولین جرم متعلق به کمربند کوییپر در سال ۱۹۲۲ کشف شد. این اجسام معمولاً کوچک هستند و اندازه آنها از ۱۰ تا ۱۰۰ کیلومتر تغییر می‌کند. طبق رصدهای هابل حدود ۲۰۰ میلیون دنباله‌دار در این ناحیه وجود دارد که گمان می‌رود از ابتدای تشکیل منظومه شمسی بدون تغییر مانده‌اند.

دنباله‌دارهای با تناوب طولانی مدت از ناحیه‌ای کروی متشکل از اجرام یخ زده به نام ابر اورت سرچشمه می‌گیرند. این اجرام در دورترین قسمت منظومه شمسی قرار دارند و از آمونیاک منجمد، متان، سیانوژن، یخ آب و صخره تشکیل شده‌اند. معمولاً یک اختلال گرانشی باعث راه یافتن آنها به داخل منظومه شمسی می‌شود.

دو چشمی ۱۰۰×۲۵ Celestron مدل SkyMaster

دوربین دو چشمی ۱۰۰×۲۵ Celestron مدل SkyMaster. دنباله دارها به نسبت اینکه در چه قدری (روشنایی) باشند، نیاز به ابزارهای متفاوتی برای بهتر دیده شدن دارند. با این حال دوربین های دوچشمی به واسطه میدان دید بزرگشان برای دیدن دنباله دارها که اجرامی وسیع و بزرگ هستند، مناسب تر می باشند. بدین منظور ما به شما این گزینه را پیشنهاد می کنیم. برای اطلاع از مشخصات آن و خرید آن، اینجا کلیک کنید. جهت خرید این ابزار با مشاوران تماس بگیرید. اطلاعات تماس در انتهای صفحه سایت موجود است.

 

مشخصات فیزیکی يك دنباله دار

یک دنباله‌دار در مراحل اولیه ظهور خود به تکه‌ای ابر نورانی شبیه است، ولی هر چه در مسیر خود به خورشید نزدیکتر می‌شود، روشنایی آن نیز زیادتر می‌شود. دنباله اکثر آنها به حدی شفاف است که می‌توان نور ستارگان را از میان آن دید.

 رأس دنباله‌دار

زمانی که یک دنباله‌دار پیدا می‌شود، در نخستین مرحله مانند نقطه‌ای کوچک از نور به چشم ما می‌آید، هرچند ممکن است که قطر واقعی آن هزاران کیلومتر باشد. این نقطه نور را راس یا هسته دنباله‌دار می‌گویند، که به نظر دانشمندان تركيبي از گاز، يخ و سنگ است.

دم  دنباله‌دار

همچنان که دنباله‌دار به خورشید نزدیک می‌شود، معمولاً دمی به دنبال آن کشیده می‌شود. این دم از گازهای بسیار رقیق و ذرات خردی درست شده است که از درون هسته دنباله‌دار تحت تأثیر خورشید بیرون می‌جهند. دمهای دنباله‌دارها از نظر شکل و اندازه گوناگون هستند، برخی کوتاه و ریشه‌مانند و برخی کشیده و باریک. معمولاً طول آنها به نه میلیون کیلومتر می‌رسد و گاهی هم البته ممکن است به ۱۶۰ میلیون کیلومتر برسد. بعضی از دنباله‌دارها  هم اصلاً دم ندارند.

گیسوی دنباله‌دار

گرداگرد هسته، گیسو قرار دارد. گیسو ماده‌ای ابر مانند و تابنده است که گاهی قطرش به ۲۴۰،۰۰۰ کیلومتر و بیشتر می‌رسد.

ماده دنباله‌دار

احتمالاً دنباله‌دارها از گاز و سنگریزه تشکیل یافته‌اند که همه این مواد بصورت گلوله یخی درآمده‌اند. با نزدیک شدن آن به خورشید دما بالا می‌رود و گاز و غبار بصورت دنباله جریان می‌یابند و سرانجام با دور شدن از خورشید سر دنباله‌دار دوباره یخ می‌زند.

اینفوگرافیکی از ساختار یک دنباله دار

اینفوگرافیکی از ساختار یک دنباله دار. منبع: موسسه فرهنگی آموزشی سپهر

مرگ دنباله دار

با نزدیک شدن دنباله‌دار به خورشید دنباله‌اش بزرگ‌تر می‌شود. دنباله همواره در جهت مخالف خورشید قرار می‌گیرد. فشار نور و حمله بادهای خورشیدی دنباله را به طرف مقابل می‌راند. هر موقع که دنباله از کنار خورشید می‌گذرد، از ماده‌اش کاسته می‌شود، یعنی اینکه دنباله‌دار با هر بار عبور از نقطه قرین خورشیدی مقداری از مواد خود را در اثر گرمای خورشید و نیروهای جذر و مدی از دست می‌دهد تا بالاخره دنباله‌دار از بین می‌رود. برخی از دنباله‌دارها با دوره تناوب کوتاه به چندین تکه تقسیم شده و یا حتی از هم مي‌پاشند.

یک نقاشی تاریخی از دنباله دار هالی

یک نقاشی تاریخی از دنباله دار هالی. نمی شود حرف از دنباله دارها باشد و اسمی از دنباله دار هالی نیاید. هالی، مشهورترین دنباله دار شناخته شده و یکی از پرنورترین هاست. این دنباله دار، هر ۷۶ سال یک بار به دور خورشید می گردد.

 

منابع:

منبع عکس، منبع عکس، منبع عکس، منبع عکس

مهدی هاشمی

مهدی هاشمی از حدود 10 سالگی به انواع فعالیت‌های گروهی، خصوصا فعالیت‌های علمی مشغول بوده است. نجوم، رباتیک و الکترونیک اصلی‌ترین شاخه‌های فعالیت وی تا به این لحظه بوده‌اند. او دانش‌آموخته‌ی مقطع ارشد رشته برق - مخابرات - گرایش سیستم است.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هنوز در خبرنامه علم‌بازار عضو نشده‌اید؟

برای اطلاع از آخرین اطلاعات و بروزرسانی؛ همچنین رویداد‌های نجومی، پیشنهاد‌های رصدی، تخفیف‌های ویژه و... در خبر نامه ما عضو شوید

You have Successfully Subscribed!

فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس