قسمت ۳۲م دوره ابتدای نجوم | تلسکوپ ها (مقدمه و تعریف)

تمامی مطالب انتهایی دوره ابتدای نجوم به بحث در مورد تلسکوپ ها به عنوان اصلی ترین ابزارهای نجومی اختصاص خواهد یافت. در ادامه این قسمت از دوره ابتدای نجوم با علم بازار همراه باشید تا به ارائه توضیحاتی کلی در مورد تلسکوپ بپردازیم.

 

برای سالیان سال بشر با استفاده از هر وسیله‌ای که در اختیار داشت به دنبال این بود تا بفهمد که در آسمانها چه چیزی وجود دارد. به عنوان مثال ابزارهای باستانی که دریانوردان با استفاده از آنها ارتفاع ستاره قطبی را از افق محاسبه کرده و با این روش مکان خود را در دریا پیدا می‌کردند. ولی با این حال هیچ اختراعی بیشتر از اختراع اولین عدسی و سپس آیینه‌های سهموی به دانشمندان در این راه کمک نکرد.

ما نمی‌توانیم به طور واقعی و حقیقی ستاره‌ها و سیاراتی که در دور دست هستند را ببینیم. برای روشن شدن موضوع بگذارید یک مثال بزنم. به عنوان مثال شما سیبی را در دست خود بگیرید، رنگ، شکل، اندازه و تقریباً تمام خصوصیات آن برای شما قابل درک و اندازه‌گیری است. ولی اجرام دوردست مانند ستاره‌ها را نمی‌توانیم به همین راحتی مطالعه کنیم. پس باید به نوری که از آنها به ما می‌رسد اعتماد کنیم. تقریباً تمام اطلاعاتی که ما از اجرام دوردست در اختیار داریم به واسطه مطالعه نور آنها است.

 

داستان تلسکوپ

داستان تلسکوپ از شهر میدلبورگ هلند جایی که یک عینک‌ساز بنام لیپرشی زندگی می‌کرد شروع می‌شود. گرچه عدسی‌ها و اصول کار آنها در اواخر قرن سیزدهم مورد تحقیق قرار گرفته بودند، در سال ۱۶۰۸ بود که او یک روز بطور اتفاقی متوجه شد که اگر یک عدسی را در فاصله‌ای دور از چشم و عدسی دیگر را در فاصله نزدیک چشم قرار دهد و از میان آن دو به جسمی دور نگاه کند، آن جسم بزرگتر دیده خواهد شد.

خبر این کشف در سال ۱۶۰۹ به گوش گالیلئو گالیله منجم معلم و دانشمند ۴۵ ساله ایتالیایی در پائودا رسید. با اینکه لیپرشی از این وسیله جدید به عنوان وسیله‌ای نظامی یاد می‌کرد، گالیله از آن بعنوان ابزاری در جهت مشاهده آسمان استفاده نمود.

انواع مختلف تلسکوپها و مقایسه ابعاد آنها با یک فرد بالغ (۱۸۰ سانتیمتر قد)

انواع مختلف تلسکوپ ها و مقایسه ابعاد آنها با یک فرد بالغ (۱۸۰ سانتیمتر قد) (عکس یک)

 

تلسکوپ‌ها

تلسکوپ وسیله‌ای است که بیشتر از چشم انسان توانایی جمع‌آوری نور دارد. یکی از خصوصیات یک تلسکوپ خوب در بیشتر بودن توانایی جذب نور آن می‌باشد نه بزرگنمایی آن. در تلسکوپ از آیینه‌ها و عدسی‌هایی استفاده می‌شود که کار آنها شکستن نور و کانونی کردن (متمرکز کردن) آن در یک نقطه است.

فکر کنم برای شما پیش آمده است که با استفاده از ذره‌بین نور خورشید را در یک نقطه متمرکز کرده باشید؟ اگر این کار را انجام داده باشید، حتماً مشاهده کردید که بعد از مدتی سطحی که بر روی آن نور را متمرکز کرده‌اید شروع به سوختن می‌کند و این به دلیل متمرکز کردن نور زیاد در آن نقطه است که به وسیله عدسی ذره‌بین شما این اتفاق می‌افتد. در تلسکوپ ابتدا نور در یک نقطه کانونی می‌شود و سپس توسط عدسی  بزرگ می‌شود. که این دو عدسی تقریباً خلاف یکدیگر عمل می‌کنند.

در یک تقسیم‌بندی بزرگ تلسکوپ‌ها را در دو نوع تلسکوپ‌های نوری (اپتیکی) و تلسکوپ‌های رادیویی قرار می‌دهند که البته بحث ما در اینجا به تلسکوپ‌های اپتیکی محدود می‌شود.

 

گالیلئو گالیله galileo galilei

گالیلئو گالیله galileo galilei (عکس دو)

داستان گالیله

گالیله در سال ۱۶۰۹ اولین تلسکوپش را ساخت و با آن توانست قمر‌های مشتری، حلقه دور زحل، زهره و ستاره‌های راه شیری را ببیند. تلسکوپِ گالیله اشیاء را تا ۳۳  برابر بزرگ می‌کرد و فقط برای محدوده کوچکی توانایی کانونی کردن (Focus) داشت. او نخستین کسی بود که توانست متوجه شود نور ماه از خودش نیست. وی راه شیری را نیز رصد کرد و متوجه شد که ستاره‌های راه شیری آنقدر زیاد است که تقریباً  باور‌کردنی نیست.

گالیله در سال ۱۶۳۲ یافته‌هایش را در کتابی بنام «گفتگو درباره دو نظام بزرگ جهان» منتشر کرد. مشاهدات گالیله پشتیبان نظریات کوپرنیک درباره جهان بود.

جالب اینجاست که کلیسای کاتولیک کارهای او را رد کرد. اما او به پشتیبانی از نظریه خود مبنی بر اینکه در منظومه شمسی سیارات به دور خورشید می‌گردند پافشاری می‌کرد. مقامات کلیسا قبلاً  آثار کوپرنیک را در فهرست کتابهای ممنوعه قرار داده بودند و همچنین با ارسال احضاریه، گالیله را به دادگاه کشاندند. پس از محاکمه طولانی، گالیله عملاً مجبور شد که برخلاف میل باطنی علناً از اعتقاداتش – مثل گردش زمین به دور خورشید – دست بردارد.

هرچند گالیله در دادگاه اعتراف کرد که خورشید به دور زمین می‌گردد اما هرگز در باطن به این موضوع معتقد نبود. دادگاه  گالیله را به مدتی حبس محکوم کرد و بعدها  مجبور شد تا همواره در خانه‌اش در فلورانس ایتالیا بماند. او در سال ۱۶۴۲ در همان خانه درگذشت.

 

 

منابع

منبع عکس (تصویر شاخص)، منبع عکس یک، منبع عکس دو

مهدی هاشمی

مهدی هاشمی از حدود 10 سالگی به انواع فعالیت‌های گروهی، خصوصا فعالیت‌های علمی مشغول بوده است. نجوم، رباتیک و الکترونیک اصلی‌ترین شاخه‌های فعالیت وی تا به این لحظه بوده‌اند. او دانش‌آموخته‌ی مقطع ارشد رشته برق - مخابرات - گرایش سیستم است.

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هنوز در خبرنامه علم‌بازار عضو نشده‌اید؟

برای اطلاع از آخرین اطلاعات و بروزرسانی؛ همچنین رویداد‌های نجومی، پیشنهاد‌های رصدی، تخفیف‌های ویژه و... در خبر نامه ما عضو شوید

You have Successfully Subscribed!

فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس