خانه کیهانی ما | کهکشان راه شیری چه شکلی است؟

شما فکر می‌کنید که کهکشان راه شیری چه شکلی است؟ فکر می‌کنید بتوانیم راهی برای پاسخ دادن به این سوال داشته باشیم؟!

بدیهی است که ما (حداقل الان) هرگز موفق به ارسال یک فضاپیما به ورای مرزهای راه شیری نخواهیم شد تا بتوانیم تصویری از نمای بیرونی کهکشانمان ثبت کنیم. چیزی شبیه به کاری که اولین ماهواره‌ ارسالی به فضا کرد و توانست تصاویر خیره‌کننده‌ای از سیاره زمین بگیرد. اما اخترشناسان نیازی به این کار ندارند تا بتوانند تصویری مشابه خانه‌ بزرگ کیهانیمان تصور کنند. آن‌ها تصوری بسیار خوب از آن دارند.

اگر شما نیز کنجکاو هستید که کهکشان راه شیری و خانه کیهانی ما چه شکلی است و ما چگونه توانسته ایم درکی از ظاهر آن داشته باشیم، در ادامه مطلب با علم بازار همراه باشید.

 

گمان می‌شود راه شیری با صدها میلیارد ستاره خود به شکل یک صفحه‌ تقریبا تخت٬ با قطر ۱۰۰ هزار سال نوری و یک برآمدگی مرکزی در راستای صورت فلکی قوس باشد که ۶ بازوی مارپیچی هم دارد. و به احتمال زیاد به همراه یک میله‌ مرکزی شامل ستاره‌های جوان و درخشان.

تصویری که ما از کهکشان راه شیری بر روی زمین داریم، بسیار متفاوت از چهره حقیقی دور از دسترس آن است. Stefano Garau، عکاس این عکس، در حالی بخشی از پهنه کهکشان راه شیری را به تصویر کشیده است، که خودش نیز در بخش از تصویر نشسته و به آسمان بالای سرش خیره شده است! شاید برای همین باشد که Stefano اسم این عکس را «من، خیره شده به ستاره ها (Me admiring the stars)» گذاشته است.

تصویری که ما از کهکشان راه شیری بر روی زمین داریم، بسیار متفاوت از چهره حقیقی دور از دسترس آن است. Stefano Garau، عکاس این عکس، در حالی بخشی از پهنه کهکشان راه شیری را به تصویر کشیده است، که خودش نیز در بخش از تصویر نشسته و به آسمان بالای سرش خیره شده است! شاید برای همین باشد که Stefano اسم این عکس را «من، خیره شده به ستاره ها (Me admiring the stars)» گذاشته است. (عکس یک)

با اینکه نمی‌توانیم از نمای بیرونی راه شیری تصویری ثبت کنیم، امکان عکاسی از کهکشان‌های دیگری که اخترشناسان گمان می‌کنند به کهکشان خودمان شبیه‌اند وجود دارد. دو کهکشانی که در این جا ملاحظه می‌کنید دو نمونه‌ی با شکوه از کهکشان‌های مارپیچی-میله‌ای هستند. کهکشان M83 که از رو به رو دیده می‌شود و کهکشان NGC4565 که از لبه دیده می‌شود. این دو به همراه هم، تصور خوبی از شکل بیرونی راه شیری به ما ارایه می‌دهند.

این تصاویر از داده‌های بدست آمده از ابزارهای FORS1 و FORS2  که به دو تا از تلسکوپ‌های ۲/۸ متری ESO از آرایه‌ تلسکوپ‌ بسیار بزرگ در قله Cerro Paranal متصل بوده‌اند به دست آمده‌اند. این داده‌ها از ESO Science Archive Facility استخراج شده‌اند که شامل تقریبا ۵۰ ترابایت اطلاعات علمی است و از ۱ آوریل ۲۰۰۵ در دسترس عموم قرار گرفته است. این اطلاعات گرانبها تا کنون منجر به چاپ ۱۰۰۰ مقاله علمی شد‌ه‌اند که همچنین شامل نمونه‌های زیبایی از اجرام نجومی نیز است.

اولین کهکشانی که در این جا به تصویر کشیده شده است، NGC 4565 است که به دلایل واضحی به کهکشان سوزن معروف است. برای اولین بار در سال ۱۷۸۵ توسط ویلیام هرشل٬ کاشف اورانوس٬ کشف شد. این کهکشان یکی از معروفترین نمونه‌های کهکشان‌هایی است که از لبه دیده می‌شوند و در فاصله‌ای در حدود ۳۰ میلیون سال نوری از ما و در صورت فلکی گیسو قرار دارد. NGC 4565 برآمدگی مرکزی زرد رنگی دارد که بالای خطوط غبار بارز کهکشان قرار دارد.

فاصله نسبتا نزدیک این کهکشان (فقط ۱۲ برابر فاصله کهکشان آندرومدا که نزدیک‌ترین کهکشان به ماست) و بزرگ بودن آن (۳۰ درصد بزرگتر از راه شیری)، باعث شده که به طور کامل در میدان دید ابزار FORS قرار نگیرد.

کهکشان‌های دورتر زیادی نیز در این تصویر دیده می‌شوند که تداعی‌کننده اصطلاح جزیره‌های کیهانی است.

کهکشان مارپیچی NGC 4565

کهکشان مارپیچی NGC 4565 – نسخه اصلی عکس (فایل tif – حجم ۱۲ MB) – (عکس دو)

 

کهکشان مارپیچی زیبای M 83 در صورت فلکی جنوبی شجاع قرار دارد و به NGC 5236 و کهکشان فرفره جنوبی نیز معروف است. فاصله‌اش از ما چیزی در حدود ۱۵ میلیون سال نوری است. اندازه‌اش در حدود نصف راه شیری است و وسعت آن در آسمان زمین، ۱۱*۱۰ دقیقه قوسی است.

بازوهای مارپیچی انبوه و غنی از ستاره‌های جوان را می‌توانید در تصویر ببینید٬ در حالی‌ که صفحه کهکشان مجموعه پیچیده‌ای از خطوط غبار را آشکار می‌کند. این کهکشان به عنوان یک زایشگاه ستاره‌ای قوی شناخته می‌شود.

کهکشان مارپیچی M 83

کهکشان مارپیچی M 83 – نسخه اصلی عکس (فایل tif – حجم ۱۲ MB) – (عکس سه)

 

اگر در این شب‌ها فرصت حضور در زیر آسمانی پرستاره را پیدا کردید٬ در ابتدای شب می‌توانید برآمدگی مرکزی راه شیری را با چشمان غیر مسلح در افق جنوب ببینید. چیزی شبیه به تصویری که در این جا مشاهده می‌کنید٬ البته بدون رنگ! گشت و گذار در این قسمت از آسمان٬ حتی با یک دوربین دوچشمی کوچک٬ دریایی از ستاره را پیش روی شما قرار خواهد داد و با کمی دقت خواهید توانست اجرام اعماق آسمان زیادی را هم ببینید.

پهنه کهکشان راه شیری - عکس از امیررضا کامکار

پهنه کهکشان راه شیری – عکس از امیررضا کامکار

 

در انتها توصیه می‌کنم از این سایت نیز، دیدن کنید. در این سایت برخی اطلاعات کلی در مورد کهکشان راه شیری، به صورت مختصر پاسخ داده شده‌اند.

اطلاعاتی همچون سن راه شیری، اندازه راه شیری، ستارگان راه شیری و برخی تصاویر زیبا از آن. البته تمامی اینها مواردی هستند که ما در ادامه سلسله مطالب «خانه کیهانی ما»، به صورت مفصل به آنها خواهیم پرداخت. اما تا آن موقع می‌توانید پاسخ مختصری برای برخی سوالات خود را در این سایت بیابید.

با ما در ادامه‌ این سری مقالات همراه باشید، تا باز هم بیشتر با کهکشان مادریمان آشنا شویم.

 

پی نوشت: عکس استفاده شده به عنوان تصویر شاخص، فانتزی و غیر واقعی است!

 

 

منابع

منبع، منبع، منبع تصویر شاخص، منبع عکس یک، منبع عکس دو، منبع عکس سه

امیر رضا کامکار

برنده‌ی چند مسابقه‌ی رصدی در ایران. برنده و برگزیده‌ چند مسابقه‌ عکاسی نجومی داخلی و خارجی. انتشار عکس در مجله‌های معتبر بین‌المللی.

مطالب مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هنوز در خبرنامه علم‌بازار عضو نشده‌اید؟

برای اطلاع از آخرین اطلاعات و بروزرسانی؛ همچنین رویداد‌های نجومی، پیشنهاد‌های رصدی، تخفیف‌های ویژه و... در خبر نامه ما عضو شوید

You have Successfully Subscribed!

فارسی سازی پوسته توسط: همیار وردپرس